Chào 2012


Vậy là một năm mới lại đến. Tôi chỉ muốn gửi lời cảm ơn tất cả những ai đã ghé thăm trang blog này trong suốt thời gian qua. Những phản hồi, góp ý, nhận xét… của các bạn là nguồn động viên quý giá giúp tôi và anh em đồng nghiệp hòan thiện tốt hơn những sản phẩm truyền hình của mình. Không như những ngành nghề khác, sản phẩm của chúng tôi là để phục vụ xã hội, và ít nhiều tác động lên số đông. Điều đó càng thôi thúc chúng tôi phải luôn cẩn trọng bởi lẽ, những gì mình truyền đạt đi có thể làm thay đổi cuộc sống của rất nhiều con người. Đó là điều căn bản mà bất cứ người làm báo nào cũng cần phải ghi nhớ.

Thế giới ngày nay ngày càng nhỏ hẹp, ngày càng kết nối, làm cho việc tiếp nhận thông tin là hầu như không giới hạn, không biên giới. Rất nhiều bạn, đặc biệt là các anh em ở nước ngòai hay hỏi tôi “Ông làm báo ở Việt Nam chắc stress dữ lắm hả? Đâu có được như CNN bên này? Đâu có thể bình luận, phê bình?” và những câu đại lọai như vậy…

Bạn bè trong nước thì cứ bảo “Tin truyền hình của ông sao chậm quá, khác quá, mấy tờ báo viết, báo mạng nó đăng hết rồi, nó đăng thế này thế kia, khác hẳn của ông à….Nó đăng sự thật đấy…..”

Quả thật, khán giả ngày nay có quyền và đủ năng lực để phán xét tính đúng sai, hay dở của những thông tin mà chúng tôi đưa ra. Bởi nhờ Internet, họ đã có thể tiếp nhận thông tin một cách đa chiều, 4 phương 8 hướng. Nhà báo nói bậy nói bạ là họ bắt giò ngay. Và sẵn sàng tẩy chay những báo, đài đưa thông tin kém chất lượng.

Nhưng đã bao giờ bạn tự hỏi những thông tin mà mình có được thật sự đã đa chiều? Đã phản ánh đúng sự thật? Bản năng nghề nghiệp khiến tôi có thói quen nghi ngờ trứơc tất cả mọi thông tin. Thật sự thì với một cái thế giới diễn biến phức tạp như hiện nay, không điều gì là không thể xảy ra.

Lấy một ví dụ nho nhỏ nhé: Bạn biết gì về Bắc Triều Tiên? Một đất nước luôn được coi là “Bí mật”, hầu như không giao du với bất cứ ai trừ Trung Quốc? Nếu bạn để ý kỹ,  phần lớn những tin tức thế giới trên các báo Đài đều dịch ra từ hai nguồn là AP và Reuters, hai hãng thông tấn lớn của Mỹ và Anh. Mà hai cường quốc đồng minh này có mối quan hệ thế nào với Bắc Triều Tiên? Rõ ràng là không êm thấm. Vậy thì bạn có đảm những thông tin AP và Reuters viết về Bắc Triều Tiên hòan tòan là sự thật, khách quan? Có lẽ phải như ông bà ta thường nói “trăm nghe không bằng một thấy”, thấy rồi phải sờ, nắm, cảm nhận…thì mới biết được sự thật là thế nào…

Tôi không được đào tạo bài bản về báo chí nhưng hồi học đại học tôi được học môn mà tôi cho là cực kỳ hữu ích. Đó là một Lịch sử các nền báo chí thế giới, chỉ là môn xã hội tôi vô hình chọn cho đủ lớp để tốt nghiệp, nhưng phải nói là nó dạy cho tôi một bài học bổ ích: đó là bất kỳ một tờ báo, một kênh truyền hình, một tổ chức truyền thông nào cũng đều có tiêu chí đưa tin và bị tác động của những người lãnh đạo cầm trịch.

Nếu thử tìm hiểu về cuộc chiến Iraq, hoặc những gì xảy ra ở Afghanistan, bạn sẽ thấy CNN và Al Jazeera đưa tin khác nhau như thế nào. Al Jazeera là một kênh truyền hình của Quatar và đã từng được xem là một đối trọng của các ông lớn Mỹ, Anh  như CNN, BBC, NBC… Chẳng có gì khó hiểu, Mỹ đưa tin về một cuộc chiến của Mỹ tham gia thì tất nhiên sẽ hòan tòan khác với một kênh xuất phát từ Trung Đông như Al Jazeera.

Nói như thế để các bạn xem đài hiểu rằng, HTV, VTV, hay Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Vnexpress.. đều có những tiêu chí đưa tin khác nhau và chịu sự tác động của những người chỉ đạo nội dung. Nên sẽ thật bất công nếu bạn than phiền với tôi là HTV không làm được như VTV, hay Vnexpress, hay Tuoi tre, thanh nien….

Và hơn hết, Việt Nam có những đặc thù riêng nên tất nhiên nền báo chí cũng sẽ có những khác biệt. Có khán giả than phiền với tôi “Mấy ông đưa tòan kiểu tích cực, màu hồng, ca ngợi, trong khi sự thật thì phũ phàng, cực kỳ tệ hại….”

Vâng, chúng tôi biết chứ. Chúng tôi cũng bức xúc lắm. Nhà báo là phải tôn trọng sự thật. Nhưng có bao giờ bạn nghĩ, nếu chỉ đưa tòan kiểu tiêu cực, nêu bật cái xấu mà thiếu tính xây dựng thì điều đó sẽ gây tác động nào lên xã hội? Suốt ngày mở báo chí mà chỉ thấy xe cháy, đâm chém, tiêu cực, tham nhũng, bức bách, thịt thối, giá tăng, xăng gian lận… thì chắc sẽ lọan mất .Đành rằng chúng ta phải đấu tranh chống tiêu cực. Nhưng nếu đã đấu tranh thì phải làm cho tới cho rõ ngọn ngành. Nếu đấu tranh chưa tới và không xác thực được thông tin thì chỉ có tác dụng ngược mà thôi. Đặc thù báo hình của chúng tôi là phải thể hiện đuợc bằng hình ảnh động (trường hợp bất khả kháng mới phải dùng hình tĩnh) nên có những sự việc nếu chưa thể quay phim được thì chúng tôi cũng không thể đưa tin. Không như báo Viết, báo mạng, chỉ cần một bức ảnh (nhiều khi là ảnh cũ, ảnh ghép…) cùng vài lời bình cắt ghép là có thể có được bài báo. Xin lỗi mấy anh em phóng viên báo mạng, các bạn phải công nhận với tôi là vẫn có những thành phần phóng viên đưa tin kiểu đó để câu khách, tăng ratings phải không?

Nói ra để hy vọng các bạn xem đài thông cảm phần nào cho áp lực của những người làm báo hình. Mỗi Đài đều có những tiêu chí và thẩm quyền riêng nên mọi sự so sánh giữa các Đài nếu không suy xét đầy đủ sẽ rất bất công. Xã hội vốn đã có quá nhiều điều tiêu cực, nên đôi khi chúng tôi muốn tập trung tìm những cái hay, cái tốt để tạo sự cân bằng. Một góc nhìn tích cực hay một điểm sáng, dù là nhỏ nhoi, về một sự việc tiêu cực đôi khi cũng đủ mang lại hy vọng để chúng ta có thể giải quyết vấn đề.

Nếu thử suy ngẫm, bạn sẽ thấy ngay, truyền thông báo chí có một sức mạnh cực kỳ to lớn, có khả năng thay đổi tư duy và cách suy nghĩ của con người! Một vấn đề tiêu cực nhưng đựơc báo chí tô đậm, khai thác và đưa tin thiếu suy xét ngữ cảnh sẽ vô tình áp đặt tư duy cho cả xã hội.

Ví dụ: Truyền thông, báo chí khiến người ta cứ nghĩ rằng cứ làm CSGT thì sẽ ăn hối lộ

Cứ nghĩ rằng: cứ làm y tá, hộ lý thì sẽ nhận tiền bồi dưỡng

…….cứ là người mẫu là sẽ cặp đại gia, làm gái bao…..

……..cứ làm quan chức là sẽ ăn hối lộ……………

Với tư duy đó của xã hội thì thật tội nghiệp cho ai thật sự (hoặc muốn trở thành) trong sáng và liêm khiết. Có người nói, thời buổi này làm gì còn người trong sạch? Xin thưa, nếu bạn đã nghĩ vậy thì bạn cũng đừng phê phán họ làm gì. Bởi dù họ có trong sạch thì chẳng có ý nghĩa gì!! Tư duy đó sẽ không bao giờ giúp xã hội này tiến bộ được. Sự việc gì cũng có hai mặt và qua sự tác động của báo chí, công chúng có vẻ như chỉ chăm chăm vào những mặt xấu và tiêu cực.

Phản ánh cái xấu là việc của nhà báo. Những có diệt được cái xấu đó hay không lại là một câu chuyện hòan tòan khác, vượt xa khỏi khả năng của cánh nhà báo. Ở đây chỉ xin bàn đến một chuyện, những người làm báo chúng tôi đều phải tuân thủ theo tôn chỉ riêng từ đơn vị quản lý của mình. Thế giới thông tin đủ rộng lớn để tất cả mọi người đều có thể tiếp nhận, soi sét, kiểm chứng nguồn thông tin của mình. Chỉ mong các bạn nhớ rằng: không phải cứ đưa điều tích cực là sai sự thật, và không phải cứ phản ánh, đấu tranh cho cái xấu là hòan tòan đúng sự thật. Cách thức truyền đạt thông tin như thế nào để ổn định xã hội mới là điều quan trọng nhất. Tin từ Đài chúng tôi đưa thế này, từ Đài kia đưa thế kia, báo nọ đưa thế nọ….nhưng việc tiếp nhận, tổng hợp, và thấu hiểu thế nào là do chính bạn đấy, những vị khán giả khó tính ạ…….

Năm mới, chúc các bạn sớm hòan thành được những mục tiêu của cuộc đời mình, và hãy thật cẩn trọng soi sét khi tiếp cận thông tin trong cái thế giới phức tạp này nhé 😉

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s