Phiên dịch


IMG_2454

Ảnh: Tôi phiên dịch cho diễn giả tại Lễ Khởi Công KCN Phú Mỹ 3

Hôm nay tôi sẽ chia sẻ một vài điều liên quan đến một công việc tay trái mà khá nhiều bạn quan tâm thăm hỏi. Đó là phiên dịch Anh Việt/Việt Anh tại các sự kiện.

Thú thật tôi không hề được đào tạo bài bản trong lĩnh vực phiên dịch (cũng như MC), tất cả đều là vừa làm vừa học. Phiên dịch là một việc rất thử thách. Việc nghe nói lưu lóat tiếng Anh cho đến việc phiên dịch trôi chảy là hai chuyện hòan tòan khác nhau. Đặc biệt khi dịch Anh sang Việt thì cần một vốn từ tiếng việt kha khá. Đó là lý do tại sao khi chia sẻ tại các diễn đàn sinh viên, tôi luôn nhắn nhủ với các bạn mới đi dụ học về rằng, muốn thành công ở Việt nam thì phải giỏi tiếng Việt nữa, tiếng Anh chưa đủ đâu!

Thật tình đây là một việc rất khó và hiện tại tôi vẫn phải luôn hoàn thiện mình qua mỗi lần đảm trách công việc. Tôi thật nể phục những người phiên dịch cabin (dịch song song) và thật sư vẫn chưa thể hiểu nổi làm sao họ có thể vừa nghe vừa dịch như vậy. Ở đây chỉ chia sẻ vài kinh nghiệm trên góc độ dịch đuổi, tức là người kia nói xong thì mình dịch theo và không biết trước họ sẽ nói gì.

Nói chung qua nhiều lần làm nghề, thành công có, bết bát có, tôi đúc kết đựơc vài kinh nghiệm sau đây cho những bạn nào muốn thử sức với công việc này nhé.

1. Khi được yêu cầu dịch mà không có văn bản trước, bạn lo ngại người nói sẽ sử dụng quá nhiều lý thuyết, số liệu chuyên môn không thể nhớ hết?

–> Bạn đừng lo. Hãy nghĩ thế này: nếu bạn cần văn bản để có thể dịch được thì 90% họ cũng phải cần văn bản để nói. Nghĩa là: nếu họ nói không có văn bản, thì bạn cũng yên tâm, họ không thể thuộc được những lý thuyết, số liệu dài dòng đâu. 90% sẽ là chia sẻ cảm tưởng, đại lọai như: tôi rất vui khi tham dự sự kiện hôm nay, như các bạn đã biết, công ty A đã có nhiều năm đóng góp cho nền kinh tế việt nam, tạo ra nhiều sản phẩm…tôi đánh giá cao thành quả này….  Với những ý này, chỉ cần bạn nắm chắc một số từ khóa là có thể làm tốt!!!

2. Bạn lo ngại sẽ không dịch được hết ý và người nghe sẽ chê cười –> Đừng lo, hãy nghĩ thế này:

Thí dụ bạn dịch Việt sang Anh nhé. Người nước ngòai khi nghe bạn dịch sẽ không biết tiếng Việt nói gì và cái họ nghe duy nhất là phần tiếng anh của bạn! Vậy thì, nếu bạn nói cho hay, thóang nghĩa và không đi quá xa so với thực tế thì họ sẽ càng khóai!!!! Còn bạn sợ những người Việt giỏi tiếng Anh chê cười thì yên tâm, chỉ những người có khả năng phiên dịch mới biết bạn dịch thiếu đấy!!!  Họ nghe xong tiếng Việt rồi nghe bạn ro ro tiếng Anh là họ khóai rồi.

Ngược lại từ Anh sang Việt cũng vậy. Những người Việt mà cần nghe phiên dịch của bạn thì họ cũng sẽ chẳng hiểu hết tiếng ANh đâu mà biết bạn dịch sai, dịch thiếu. Quan trọng là diễn đạt tiếng Việt sao cho hay, cho trôi chảy thôi!!!! Mà cái này thì tha hồ vẽ vời vì là ngôn ngữ bản xứ của chúng ta mà phải không. Cứ phang những mỹ từ khen công ty, công trình, đánh giá cao nỗ lực…..rồi những thông tin liên quan mà bạn biết.

3. Nói tóm lại, quan trọng nhất vẫn là phải có vốn từ lớn cả Anh lẫn Việt thì bạn mới có thể phăng cho suôn sẻ! Tối kỵ nhất là để bị ngắt quãng, bạn dừng lại quá lâu để suy nghĩ. Thà dịch thóang, thiếu ý một chút nhưng liền mạch thì vẫn hơn là dừng quá lâu để suy nghĩ làm sao dịch cho đúng! Khi đó mạch phát biểu sẽ bị cắt và khán giả sẽ nghĩ ngay là bạn không biết dịch!! Việc nâng cao vốn từ thì là công việc cả đời rồi, đặc biệt là những từ chuyên môn như trong kinh tế, y khoa, xây dựng, nghệ thuật….

Ba điều trên có thể mới nghe bạn sẽ không đồng tình, đặc biệt là điều 1 và 2 nhưng nếu bạn có cơ hội làm thử công việc này thì cũng sẽ có lúc bạn đồng ý với tôi. Lúc mới vào làm, tôi cũng phải cố gắng dịch sao cho sát nghĩa, đúng từ…rồi đâm ra bị ngắt quãng. Rồi luôn trong trạng thái lúng túng tâm lý khi không biết người lên phát biểu sẽ nói gì vì không có văn bản. Nhưng qua nhiều chinh chiến, tôi rút ra đựơc ba điều trên và tôi tin rằng nếu bạn làm theo, nó sẽ giúp bạn ổn định tâm lý và tự tin hơn rất nhiều.

Lưu ý: sẽ có trường hợp thế này. Người nói có văn bản dài sọc, lý thuyết số liệu tùm lum còn bạn thì không có gì hết. Lúc này thì buộc bạn phải chuẩn bị sẵn giấy bút để ghi lại ý chính và cố gắng truyền tải càng nhiều ý càng tốt. Trường hợp này sẽ ít khi xảy ra, thông thường nếu người phát biểu có văn bản thì ban tổ chức sẽ bằng mọi cách cung cấp văn bản cho MC trước hoặc họ dịch sẵn trên slide máy chiếu để tiết kiệm thời gian.

Phổ biến nhất vẫn là những trường hợp như tôi đã nêu, một vị khách đặc biệt muốn lên phát biểu chia sẻ cảm xúc, dặn dò, phát biểu chỉ đạo…. Nếu họ nói không có văn bản thì bạn cũng đừng quá lo lắng nhé!!!

Chúc bạn thành công!

3 thoughts on “Phiên dịch

  1. quá hay anh ơi :D…đọc bài của anh em như được tiếp thêm tự tin để sau này có đi dịch cũng không lúng túng…cảm ơn anh nhiều ạ..

    Like

  2. Cảm ơn anh Khánh về những chia sẻ thú vị này. Em đã có dịp tham dự một hội thảo và nghe người dịch cabin dịch. Người phiên dịch có mắc một vài lỗi nhỏ nhưng thật sự em rất khâm phục cô ấy vì đã dịch trôi chảy và dễ hiểu. Thiết nghĩ, một buổi dịch thành công phụ thuộc rất nhiều vào tài ứng biến và khả năng dịch lưu loát của họ chứ ko cần phải chính xác 100%

    Like

  3. Hi anh Quốc Khánh!

    Những chia sẻ của anh hoàn toàn đúng. Em đang làm cho một văn phòng ngoại giao của nước ngoài ở TPHCM và phiên dịch là một phần công việc của em. Những kinh nghiệm của anh em cũng từng trải qua nhưng ko giống anh phải phát biểu trước nhiều khán giả cho nên cũng ko căng thẳng lắm. Nhưng dù phiên dịch nhiều nhưng mỗi lần đi cũng hơi lo lắng và hi vọng họ nói những gì mình biết. Có 1 lần người ta nói 1 ngành nghề mà em ko biết từ đó luôn, đành giải thích chi tiết công việc đó cho sếp nghe rồi sau đó về tra từ điển nói lại cho sếp biết. Hên là sếp cũng hiểu ngay lúc đó rồi. Cho nên từ đó trở đi là trước khi đi dịch là coi lại hết mấy ngành nghề…^^

    Đúng là khi dịch Anh sang Việt thì cần một vốn từ tiếng việt kha khá. Nhiều lúc em quen kiểu cấu trúc tiếng Anh nên khi dịch ra tiếng Việt thì nó kì cục vô cùng nhưng hên là người ta cũng hiểu (mặc dù nhiều lúc em cũng phải diễn giải theo cách khác).

    Kinh nghiệm của em là nghe người ta nói, nắm ý và dịch lại. Nếu họ nói dài quá thì ghi lại ý chính, đặc biệt là số liệu (cái này vô cùng quan trọng) và khi dịch thì chỉ dịch phần ý chính. Hồi đó em cũng cố gắng dịch sát theo người ta nhưng cuối cùng đuối và bí từ vì họ nói lan man ko vô vấn đề chính…^^

    Chúc anh và mọi người ngày càng thành công!!!

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s