XU XU 101


Một bài rất cơ bản dành cho những người đang quan tâm đến tiền số và blockchain. Bài của Dr. David Nguyen Vu, hiện đang sống tại Singapore. Anh là một người rất active trong cộng đồng blockchain và crypto.

pexels-photo-730569

Những ngày gần đây sao mà nhận được lắm tin nhắn thế. Nào là, xu này đang lên giá, có nên vào bây giờ không để khỏi lỡ thời cơ, xu kia đang xuống giá, có nên vào không hay đợi giá thấp hơn nữa. Có những câu hỏi còn kì lạ hơn, kiểu như: sp ơi, con gần đủ tiền mua nhà để vợ chồng ra ở riêng, tiếc quá lẽ ra con nên đem hết mua xu từ mấy hôm trước thì có phải bây giờ con có bao nhiêu là khoai rồi. Tiếc ơi là tiếc.

Nghe xong muốn tát cho phát SML.

Thế nên hôm nay dành chút thời gian viết một bài cho những con ngô nghê đang ngồi ngóng xu ảo.

Nhiều người nghĩ, nhảy vào xu ảo bây giờ là quá muộn. Thực tế thì chưa tới 1% nhân loài có sở hữu xu ảo. Giờ thì ai cũng biết xu ảo giải quyết được vô số vấn đề của nền kinh tế toàn cầu và vô số bắt đầu nhảy vào, khiến cho thị trường đảo loạn và những người có xu hướng bảo thủ ngồi nhìn buồn thảm như là đã trễ chuyến tàu cuối.

Thực tế thì không phải như vậy. Chúng ta mới ở màn dạo đầu mà thôi. Con đường cao tốc cho xu ảo giờ vẫn còn đang xây dựng. Xi măng gạch đá hàng ngày vẫn đổ ra. Chưa có ai sở hữu xu ảo mà thực sự đã có thể tuyên bố ngồi yên vị trên đống tài sản cả. Các loại dư luận viên, báo chí, phát ngôn bắt đầu gào thét, dự đoán sự sụp đổ của bong bóng xu ảo, và ti tỉ bọn lừa đảo nhảy vào nước đục ngầu để mò cá.

Vậy thì Xu ảo có vỡ bong bóng không?

Đó không phải là câu hỏi đúng. Câu hỏi đúng là, nếu bong bóng vỡ, thì sao?

Hãy thử xem vấn đề này từ một bong bóng tày đình khác đã từng xảy ra. Bong bóng dot.com.

Trong giai đoạn vỡ bóng dot.com, Amazon và Apple rơi thẳng đứng xuống vực. Hê, cái vực ở thời điểm đó sâu thăm thẳm, nếu so với cổ phiếu của cả Amazon và Apple ở hiện tại thì giờ chỉ bằng độ sâu của cái lỗ trứng cá vừa nặn. Nhiều người bây giờ nhìn giá bitcoin từ 100$ lên 1000$ lên 5000$ và hơn 10000$, họ nghĩ cao quá cao quá, bóng to quá, to quá. Đó chẳng qua là họ không thấy được vấn đề của tương lai bởi phần đông họ lấy quá khứ và hiện tại để đánh giá. Họ không có thời gian để nhìn xa khi mà ngày đêm còn phải cắm mặt kiếm bữa cơm, manh áo. Chính những con người này, họ sẽ nhìn bitcoin là một trò đùa, là trò lừa đảo, là bong bóng. Y hệt như cách họ nhìn Internet 30 năm về trước. Một trò đùa mà bây giờ phần đông họ không sống nổi nếu thiếu.

Nhận đinh ra được giá trị của Xu Ảo, là một chuyện, phát rồ phát dại lên vì Xu Ảo lại là chuyện khác. Thực tế phần đông chúng ta làm méo gì có thời gian mà ngắm nhìn biểu đồ lên xuống cả ngày. Cả phần đông chúng ta không dư tiền thật để mà thử thử với Xu Ảo. Thế thì chúng ta sẽ lỡ chuyến tàu này sao?

Hay ở chỗ là, chưa chắc. Có cách để vẫn tham gia được cuộc cách mạng này. Dù là thu nhập bao nhiêu đi nữa, cũng đều có thể đầu tư vào Xu Ảo hết, dù là 500$, 1000$ hay 50000$ thì tất cả mọi nguyên tắc đều y nguyên, chẳng có gì thay đổi. Tuy là có thằng bỏ ra 1000$ và giờ đã là triệu phú rồi, nhưng những thằng như thế ít lắm. Còn những thằng bỏ 2000$ và kiếm 70000$ thì nhan nhản ra. 70 ngàn cũng không đến nỗi nào, nếu đủ kiên nhẫn để chịu đựng giá rơi 85% thì cũng có thể kiếm được.

Bởi vậy, để chơi Xu Ảo. Bài học số 1 là KIÊN NHẪN và có cái nhìn DÀI HẠN.

Đừng mua bán trao đổi liên tục, đừng nhìn ngắm sơ đồ, biểu đồ. Hãy nhớ là Giàu chỉ là khái niệm tương đối. Nếu bạn kiếm 25K/năm thì 100K với bạn là nhiều lém, vì bạn nghĩ là lao động quần quật 4-5 năm mới ra được khoản tiền đó mà.

Bài học số 2 giống như bài học cho mọi khoản đầu tư khác (chứng khoán vv…). Đầu tư khoản tiền nào mà mình có thể chấp nhận mất trắng được. Đừng có mà bán nhà, bán vợ, đợ con để đầu tư. Đừng NGU NGỐC.

Với một khoản đầu tư nho nhỏ và sự kiên nhẫn thì tỷ lệ bạn sẽ ngon ăn không nhỏ đâu.

Hãy chờ Quả táo của ngày mai

Sự thực là trong cuộc hỗn loạn của Xu Ảo này, 80% sẽ rụng vào đống rác. Nhưng những đại doanh nghiệp như Apples hay Amazon của thời đại mới sẽ nảy sinh ra từ chính cuộc hỗn loạn này và thay đổi toàn bộ thế giới như cách các đại doanh nghiệp thời bùng nổ Internet đã đạt được.

Vậy thì câu hỏi bây giờ là. Thằng Xu Ảo nào sẽ thắng và thằng nào sẽ nghẻo? He he, chẳng ai có thể đoán được. Thằng nào tuyên bố đoán được toàn là thằng chém bão cả.
Tuy nhiên, chúng ta có thể tự học và tự đoán dựa trên một số kiến thức căn bản về đầu tư.

Thứ nhất, Xu Ảo cho phép chúng ta làm một việc mà trước đây chỉ trong tay một nhóm người rất nhỏ: Các Nhà Đầu Tư Thiên Thần. Trước kia, đầu tư là việc của bọn lắm tiền, chúng tự gọi chúng là Thiên Thần. Vấn đề là với trào lưu Xu Ảo, các Thiên Thần Tí Hon cũng ra đời. Lưu Thế Lợi của Kyber Network gây được 52 triệu đô đóng góp bằng Xu Ảo từ ai? Từ hơn 20 ngàn thiên thần tí hon đó.

Thống kê cho thấy, hoạt động của bọn Thiên Thần (cũ) rất là khốn nạn. 80% đầu tư thiên thần rơi thẳng vào thùng rác, mất trắng. 10% dự án còn lại thuộc loại tạm ổn, và Thiên Thần thu hồi được vốn, hoặc có thể nhân hai nhân ba. Không quá tệ. Vấn đề là còn 10% dự án còn lại. Những dự án này thành công ở mức không tưởng tượng được và nhân số vốn của Thiên Thần lên hàng trăm, hàng ngàn lần. Đó là lý do vì sao bọn Thiên Thần chúng luôn cười nhạt khi một dự án thất bại, bởi vì chúng quá quen rồi, chỉ trông đợi từ đám dự án, có một quả nổ to là ổn thôi.

Vì thế, thái độ chơi Xu Ảo không nên là thái độ của bọn buôn bán đầu đường xó chợ như bọn chơi cổ phiếu kiểu zero sum. Lướt sóng, mua đi bán lại từng giây từng phút, hút máu hút mỡ, đây kia mỗi nơi một tí như bọn ruồi muỗi. Nếu đi vào thị trường Xu Ảo, hãy đi vào với tư thế và thái độ của Thiên Thần Tí Hon.

Dành ra khoản tiền mình có thể đầu tư rồi sau đó chia nhỏ ra, đầu tư vào các dự án xu ảo với sự tiên đoán có thể phát triển trở thành mặt trăng mặt trời. Vì thế, cần phải học, đọc và biết rõ chúng ta đang mua gì.

Các Dạng Xu:

Xu Ảo được chia làm ba loại chính: Xu Tiền Tệ, Xu Nền Tảng và Xu Ứng Dụng. Còn một loại Xu nữa gọi là Xu An Ninh nhưng chưa phổ biến.

Hãy bắt đầu bằng Xu Tiền Tệ nhé.

Xu tiền tệ là xu đơn giản nhất. Chúng là Xu được lập trình với mục đích trở thành đơn vị trung gian cho việc trao đổi hàng hóa dịch vụ. Chúng được lưu giữ giống như vàng bạc thôi, không khác gì. Một số xu thì giảm phát, một số thì bị lạm phát. Một số thì ra đời với mục đích để trao đổi nhanh, một số ra đời để nắm giữ và sử dụng để mua bán sau này. Ông Nội của bọn xu này là Bitcoin. Bitcoin là thằng đầu tiên ra đời vì thế nó chiếm thượng phong ở thế là con đầu cháu sớm. Nó đắt nhất và ít sáng tạo nhất. Sau đó là thằng cu Bitcoin Cash. Có người ghét người yêu thằng này nhưng vấn đề yêu ghét không quan trọng lắm. Thằng này cũng rất đáng để mắt tới.

Sau đó là Dash, rất có tiềm năng. Dash thường hay đi ngược chiều với Bitcoin. Dash ngày một giành nhiều thị phần hơn. Sau đó là Litecoin. Nếu Bitcoin được coi là vàng thì Litecoin được cọi là bạc vậy. Sau đó là Decred. Decred có mô hình phân phối tiền tệ tốt và cả cộng đồng tốt. Sau đó là Monero, Zcash, và Zcoin. Đây là các loại tiền tệ sẽ trở thành tiền tệ chính của nhân loại khi vào bước vào thời kỳ “không tiền mặt”.

Tiếp theo chúng ta sẽ nói về Xu Nền Tảng. Câu chuyện thú vị hơn đây.

Xu nền tảng tìm cách chỉ tồn tại trên đám mây, với mục tiêu phục vụ cho tất cả các ứng dụng không tập trung, chạy hợp đồng thông minh như là luật và cho phép mọi lưu trữ về thông tin cá nhân, lưu trữ xu và cả quyền bỏ phiếu. Xu Nền Tảng còn có cả một tương lai sáng lạng và dài hơi bởi vì Xu nền tảng cần phải giải quyết những vấn đề mấu chốt về An ninh, ngôn ngữ lập trình mới cũng như trải nghiệm khách hàng hoàn toàn khác biệt. Những trở ngại này không hề dễ dàng. Chúng ta cần thời gian để giải quyết thế nhưng khi đã giải quyết được thì khi đó Xu Nền Tảng chính là nền móng cho một nền Internet không phân quyền, không tập trung của tương lai.

Thằng con to đầu nhất của Xu Nền Tảng chính là Ethereum. Ethereum hoàn toàn có thể trở thành Xu Nền Tảng Chúa, với những phát triển vượt bực, nhanh chóng thay đổi để phù hợp với các ứng dụng. Ethereum chắc chắn là nếu có cơ hội thì nên mua và giữ. Tuy nhiên, Ethereum cũng không phải là thằng duy nhất. Xu Nền Tảng mới ra đời hàng ngày. Biết đâu, đang có một loại chuẩn bị tung ra lại có những cấu trúc tuyệt vời thì sao. Ở thời điểm hiện tại Ethereum vẫn là số 1 trong xu nền tảng. Một số Xu Nền Tảng khác cần nói đến là QTUM và NEO của Tàu, MaidSafe, Waves, IOTA, Tezos.

Cuối cùng, hãy nói tới Xu Ứng Dụng

Bọn này phò nhất và khó chọn nhất. Vấn đề là hầu như đa số bọn nó tuy được gọi là Xu Ứng Dụng nhưng lại chẳng ứng dụng được vì không có nền tảng để tiêu. Và vì thế, tỷ lệ chết của bọn này sẽ rất cao. Kiểu như thằng nào bây giờ mà chào bán Xu ứng dụng của nó cho bạn, nói là dùng xu này mua được rau được cá được cafe vv thì chính là nó đấy. Bọn này mỗi ngày có hàng ngàn Xu mới ra đời, sự cạnh tranh về khả năng sử dụng khốc liệt như biển máu. Đa số chúng sẽ chết lòi mắt ra như phần đông bọn Xu Ứng Dụng chào bán với mở hội thảo tá lá ra ở Việt Nam ta.

Trong số các Xu Ứng Dụng đáng được để ý, có Ripple là đồ ngon nhất. Tuy là mã nguồn đóng và cả cái trò đăng ký bằng sáng chế phát minh (đi ngược xu hướng mở và free) nhưng phía sau nó là cái Ứng dụng kĩ thuật khá ngon, và vì thế giá trị của Ripple khá là ổn định trên thị trường. Ngoài ra, trong thời gian tới sẽ có kha khá Xu Ứng Dụng do chính các ngân hàng đẻ ra với mục đích di chuyển tiền tệ. Bọn đó được gọi là Xu Fintech. Bọn này cũng sẽ khá ổn. Bên cạnh Ripple, còn có Stellar Lumens. Stellar Lumens có một đội ngũ siêu nhân đằng sau. Phối hợp với IBM, Xu này phục vụ cho ngân hàng và đươc dùng để làm phần thưởng có giá trị toàn cầu Kik và MobileCoin.

Trên đây là danh sách các loại Xu có tiềm năng nhất.

Ngoài ra có vài loại độc đáo mà rủi ro cao. Tùy hứng thấy vừa mồm thì cứ choén.

PAY đang tìm cách kí được với các công ty tín dụng và công ty thẻ tín dụng. Quả này ngon vì chắc chắn là bọn Visa/Master đang âm thầm xây dựng Xu riêng của chúng nó rồi. Và để đảm bảo sự độc quyền của Visa và Master toàn cầu thì thế nào nó chả phải mua lại thằng Pay này.

Sau đó là Populous dùng để trả lương và giảm chi phí HR quản lý về trả lương.

Sau đó là SALT chuyên cho vay lãi ở các nước nghèo dạng micro loan giúp xóa đói giảm nghèo.

Cuối cùng là Metal. Cũng vậy, ý đồ thực hiện một đồng xu dùng làm giải thưởng toàn cầu.

Đây là một danh sách ngon. Nhưng cũng vậy, cần phải tự nghiên cứu vì khẩu vị ăn xu mỗi người khác nhau.

Một số câu hỏi căn bản cần trả lời trước khi chọn Xu để choén:

– Xu này có mục đích sử dụng là gì?

– Mục đích đó có thực sự có ý nghĩa với thị trường không?

– Đội ngũ xây dựng xu này là những con giời nào? Bọn geek đó chui từ lỗ nào ra, được bao lâu rồi, trình code cứng tay hay không, có roadmap không, có minh bạch không.

Thế thôi, nhặt làn lên và đi chợ Xu đi. Mua xong để đó, đừng nhìn ngắm biểu đồ làm gì. Cứ tưởng tượng là đi ngủ đông. Ba năm sau tỉnh dậy, có khi là tỷ phú cmnr. Thực tế là nếu ba năm trước những điều trên đây được thực hiện thì bây giờ các bạn đã có thể về hưu rồi đấy. Hãy nhớ là bong bóng sẽ nổ, Xu sẽ chết hàng loạt. Nhưng kệ bố bong bóng, đừng quan tâm. Mua rồi thì cho vào tủ lạnh và quên đi (đừng quên mật khẩu ví). Hai năm sau moi ra thì dùng cho nó đáng, đừng có mua mấy con lambo phò, hãy làm những việc có ý nghĩa hơn.

Mà thôi, tiền của bạn, bạn muốn dùng thế nào thì dùng. Chả liên quan tới tôi.

Câu chuyện Dropbox


Trong hình này là Drew Houston (phải), sáng lập của Dropbox, và Arash Ferdowsi, cofounder của Drew. Dropbox là phần mềm đám mây giúp chia sẻ dữ liệu giữa các nền tảng, rất tiện lợi. Mình xài tài khoản trả tiền từ mấy năm qua và thật sự không thể thiếu nó.

Drew sáng lập Dropbox từ một vấn đề rất phổ biến mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng đều gặp phải rất nhiều lần: quên đem cái usb chứa dữ liệu quan trọng. Lần đó là trong lúc ngồi bus từ Boston về NewYork, Drew lại quên và anh quyết tâm sẽ không để chuyện này tái diễn. Mở máy lên và lan man viết thử vài dòng code xem thử có ra cái gì không. Và đó là sự khởi đầu cho cuộc hành trình dài cho đến tận hôm nay.

Thật ra Drew chẳng phải tay mơ trong vụ này. Hồi học năm 3 trường MIT, anh đã nghỉ một năm gap year để startup một công ty giúp học sinh làm bài test SAT đạt điểm cao. Cái này anh làm với một thầy giáo hồi trung học. Drew đưa ý tưởng này vào Y-Combinator, một chương trình Accelerator có tiếng của Silicon Valley và fail.

Giờ với Dropbox, thì anh được chấp nhận. Nhưng Paul Graham, sáng lập Y-Combinator mặc dù rất thích ý tưởng Dropbox nhưng bảo anh phải có cofounder mới được nhận.
Tại sao? Ổng nói với Drew rằng con đường startup giống như một “roller coaster ride”, mày cần một thằng co-founder để hai thằng bay bổ sung lẫn nhau, chia sẻ và động viên nhau cùng tiến lên. Sau này Drew mới thấy chuyện này là đúng.
Cũng thú vị, Drew bị cho deadline trong 2 tuần phải kiếm được cofounder. Anh làm một cái video giới thiệu về Dropbox post lên mạng thì Arash, một sinh viên của MIT liên hệ anh. Sau cuộc gặp gỡ chưa đến 2 tiếng, Arash về bỏ học MIT để join Dropbox luôn. Haha. Không biết Arash bá đạo hay Drew nói gì hay thế!
Drew bảo cái này giống cuộc hôn nhân chỉ sau 1,2 lần hẹn hò. Lẹ quá không kịp nghĩ gì. Đúng là định mệnh.

Sau khi có founder, Dropbox tham gia Y-Combinator và như thường lệ, cuối một chương trình Accelarator là một DEMO Day, ngày các startup gặp gỡ các cá mập investors. Quan hệ giới thiệu quan hệ, Drew được Nozad, một trùm bán thảm, kết nối với Mike Moritz, một cá mập huyền thoại, Chủ tịch của Sequoia Capital. Và sau một cái meeting tại nhà của Drew, Mike đồng ý đầu tư 1.2 triệu USD seed round cho Dropbox.
Drew lúc đó phấn khích dữ lắm, đến mức anh còn screenshot màn hình tài khoản Bank Of America xem tiền chuyển vào từ 60 USD lến đến 1.2 triệu USD. Ảnh nói lúc đó ngồi bấm nút refresh xem tiền nhảy mà nổi da gà. Thậm chí còn tiết lộ là trước đó đã hỏi bank teller là liệu tài khoản có thể chứa 1 triệu USD không. Đúng là dại khờ và dễ thương ghê! Khoái chí nhưng cũng xen lẫn lo lắng, vì anh nghĩ trong đầu “thằng cha Mike này sẽ muốn lấy lại lợi nhuận, mình phải làm gì với số tiền này đây?”

Dropbox chủ yếu cho người dùng thường. Vài năm trở lại đây mới bắt đầu phát triển mảng cho doanh nghiệp, mang lại khá nhiều doanh thu. Hiện Dropbox có khoảng 500 triệu users khắp thế giới, trong đó 11 triệu, có mình, là trả tiền hehe.

Có lần Drew được Steve Jobs mời đến meeting và bảo muốn mua lại. Steve khen ý tưởng tốt, nhưng bảo Dropbox có quá nhiều vấn đề, kiểu như phải bán lại cho Apple thôi. Drew từ chối bán thì Steve nói rất tiếc vậy tao sẽ phải “kill” mày thôi. Giờ thì chắc cũng khó nhỉ. Mấy ông lớn Amazon, Microsoft, hay Google đều phát triển mảng này nhưng Dropbox vẫn đang giữ một vị thế khá tốt. Drew bảo startup nhỏ thì dễ quản đám nhân tài hơn và tập trung hơn. Nhìn giao diện Dropbox đơn giản vậy thôi chứ dưới đó phức tạp lắm. Mấy ông lớn thường đánh giá sai và xem nhẹ điều này. Tưởng dễ mà không dễ. Sau khi nhận seed round 1.2 triệu thì cũng mất một năm sau Dropbox mới chính thức tung ra thị trường. Drew nói làm sản phẩm kiểu này phải cẩn trọng, phải get it right rồi mới tung ra.

Anh nói làm CEO khó lắm, chả ai sinh ra để làm CEO cả, nó là việc học từ việc. Anh là dân coders, nên phải đọc thêm sách rất nhiều. Một trong những cuốn gối đầu giường của Drew là “Guerrila Marketing”. Còn trước đó anh cứ lên amazon, gõ vào sales, strategy… và mua hết những top books để về ngấu nghiến.

Năm 2014, Dropbox được định giá 10 tỷ USD. Anh nói một trong những cách giúp tăng users là làm viral videos giới thiệu sản phẩm và chương trình refferal cho users. Ai giới thiệu users mới thì được tặng thêm space dung lượng. Giao diện phải đơn giản và hợp ý users. Nói thì dễ mà làm khó lắm. Drew bảo người ta hay nói startup là tìm một cái need của market rồi đáp ứng nó. Chuyện không dễ dàng vậy. Có khi users đâu biết họ cần gì. Khi thị trường đã có sản phẩm đáp ứng rồi thì users sẽ không thể biết mình có nhu cầu cao hơn. Nhiệm vụ của founders là phải tạo ra một sản phẩm khiến họ thấy điều đó.
Trả lời phỏng vấn báo chí hỏi có lúc nào cảm thấy nản và tiếc vì đã không bán cho Apple không, Drew nói có những lúc rất up và những lúc rất down. Nó xảy ra đồng thời nên không sao. haha. Chắc mà down không thì cũng dễ tèo. Startup là vậy, cuộc hành trình dai dẳng và kiên trì. Nhà sáng lập sẽ phải vừa làm vừa học.

Drew nói anh may mắn vì Sillicon Valley có văn hoá pay-it-forward, mấy founders hay gặp gỡ và chia sẻ lẫn nhau. Zuckerberg là một mentor mà anh quý mến. Zuckerberg chú ý đến Drew vì nhiều người nghỉ Facebook để vô Dropbox hehe. Nói chung cũng không có cạnh tranh gì, hai bên duy trì quan hệ để hy vọng hợp tác.

Thứ sáu vừa rồi Drew đệ đơn sẽ IPO với mục tiêu kêu thêm 500 triệu usd. Chắc cuối tháng 3 thì sẽ chính thức lên sàn. Thị trường hy vọng Dropbox sẽ có giá trị đúng như lần định giá 10 tỷ cách đây 4 năm. Revenue 2017 là 1.1 tỷ đô, lỗ tầm 200 chai.
Mới đây Snap cũng IPO thành công nhưng về sau thì rớt giá cổ phiểu thảm hại. Nhà đầu tư mong Drew sẽ không gặp phải sai lầm giống Snap. IPO xong thì con đường sẽ càng thêm khó khăn. Drew bảo việc chính của anh lúc này trên vai trò CEO là đảm bảo tìm được những con người giỏi nhất ở các vị trí và quản lý họ, đảm bảo họ làm việc với nhau thật tốt. Từ một thanh niên trẻ trâu háo hức nhìn bankaccount nhảy số cách đây 10 năm, giờ Drew đã cứng cáp hơn nhiều, và sắp bước vào tình huống tương tự, nhìn giá cổ phiếu nhảy số. Hy vọng là anh cũng vui. Sau IPO, một hành trình mới lại bắt đầu. Ráng lên nha Drew, năm nay nghe nói Quý Hợi tốt lắm á! hehe

Nhìn lại hệ sinh thái startup Việt Nam, ngoài năng lực của các founders ra, rất mong có thêm nhiều những lực đẩy là các chương trình Accelerator như Y-Combinator và một văn hoá pay-it-forward. Hình như founders ở Vn khoái pạcti và làm màu hơn là chia sẻ? Các anh lớn cũng chưa có văn hoá chia sẻ?
Lời khuyên của Drew cho startup rất ngắn gọn: start it early and learn. Cũng có khi đúng và có khi sai. Bởi startup không dành cho tất cả mọi người. Be careful!

Nguồn: Business Insider, CNBC, Forbes

Đời có tên tụi mình


_98A4078.JPG

Nhân dịp năm mới Mậu Tuất. Share lại một bài của tác giả Tony Buổi Sáng. Tôi không biết ông thật sự là ai, nhưng cảm ơn ông về bài viết truyền cảm hứng. Tôi thật sự cũng muốn đời lưu lại tên mình. Nhưng cứ mãi loay hoay. Hy vọng trong năm mới này tôi sẽ dám nhiều hơn. Còn bạn?

 

1. Ở Trung Quốc, 5 tỉnh có kinh tế mạnh nhất: Quảng Đông, Giang Tô, Sơn Đông, Phúc Kiến, Triết Giang đều có đặc điểm chung là ven biển. Tương tự là Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản, Singapore. Vị trí địa lý thuận lợi là điều kiện cần để giao thương. Việc nằm sâu trong lục địa như Lào, Mông Cổ…luôn gặp những bất lợi vì ngoại thương phần lớn thông qua các cảng biển. Tuy nhiên, những nước có biển như Philippines, Indonesia, Papua New Guinea, Srilanka…thì nền kinh tế và ngoại thương không khá mấy. GDP của cả đất nước Phillipines chỉ bằng 1/4 tỉnh Quảng Đông dù dân số ở mức tương đương (trên 100 triệu). Nền ngoại thương nói riêng và kinh tế nói chung của các nước này lại chủ yếu cũng nằm trong tay các doanh nhân Hoa Kiều, cũng nguồn gốc Quảng Đông, Phúc Kiến…Như vậy, điều kiện đủ và cốt lõi để kinh tế phát triển chính là con người, mà ở đây văn hoá đóng vai trò quyết định. Sống chung với người có óc làm ăn, óc làm chủ, ưa mạo hiểm, dám chịu rủi ro, lo cho người khác…thì mình sẽ bị “lây nhiễm”, rồi giàu có phồn vinh lúc nào hẻm hay, tiền của bỗng dưng ập đến trở tay không kịp.

Còn nếu ai xui xẻo mà phải sống chung hoặc kết bạn với người ham bằng cấp, ham ổn định, nghĩ hẹp, chắc ăn, thích xin việc, phụ thuộc người khác…thì mình cũng sẽ bị tư duy như thế.

Người ta thống kê 100 doanh nhân lớn nhất của châu Á và rút ra những tính cách chung. Đầu tiên là có gene “con nhà nòi”. Ông tổ có cửa hiệu ở Quảng Châu thì sau này con cháu dù có dong thuyền phiêu bạt sang Manila, dù hai bàn tay trắng cũng sẽ gây dựng lại được cơ nghiệp.

Số người không có tố chất để làm chủ, thì phải tự nhận thức và thay đổi. Nói dễ thì không dễ, mà khó cũng không khó. Vì nó liên quan đến một chữ duy nhất: DÁM.

2. Con đường tơ lụa từ Đông sang Tây, bắt nguồn từ Hàng Châu quê lụa, lên Tây An rồi qua các nước Trung Á, Ả Rập, sang châu Âu là do các thương nhân ngày xưa tạo ra. Con đường này dài hàng ngàn dặm, qua núi cao, qua sa mạc, qua sông sâu, qua nhiều quốc gia với văn hoá, tôn giáo. Người bỏ mạng lại trên đường thiên lý cũng nhiều. Nhưng nó làm giàu cho những người DÁM đi trên con đường ấy.

Về mặt địa lý, nước Úc nằm gần châu Á, cạnh sát Indonesia và hai nền văn hoá lớn Trung Quốc, Ấn Độ. Nhưng lại được các nhà thám hiểm người Hà Lan, Anh, Bồ,…cách đó xa xôi vạn dặm tìm ra, vẽ bản đồ, xác lập chủ quyền, xây dựng thành vùng đất trù phú. Bây giờ người Trung, người Ấn mua qua phải xếp hàng phỏng vấn xin visa, còn người Indonesia thì lâu lâu lại vượt biên sang và bỏ mạng trên những con sóng dữ. Sinh viên Ấn, Trung ở Úc, tới năm cuối là dáo dác làm hôn nhân giả để ở lại. Họ luôn tiếc nuối, giá như ngày xưa cha ông họ DÁM…bước sang (Cũng có nhiều người châu Á sang Úc trước người Âu nhưng chủ yếu là người đánh cá, hẻm phải tinh hoa, nên thấy vậy thôi chứ không biết phải làm gì tiếp theo. Giống như Đà Lạt, không phải bác sĩ Yersin là người đặt chân đến đầu tiên. Nhưng ông là tinh hoa, nhận thấy đây là vùng đất đặc biệt, mới thành lập thành phố, còn trước đó, bao nhiêu người Việt tới và nói giữa mấy dãy núi trên kia có một cao nguyên toàn thông, lạnh ngắt, teo hết, đến khi người ta xây xong thành phố thì mới lục tục kéo lên. Nên “tinh hoa” nó khác “đại trà” ở chỗ, họ sẽ tạo “không” thành “có”, hoang vu thành trù phú, nghèo khó thành phồn vinh).

Người phương Tây ngày xưa với cánh buồm thô sơ, với chiếc la bàn cũng thô sơ…đi dọc ngang trên quả đất, tìm vùng đất này, đất kia, mua bán cái này cái kia với mọi dân tộc, dù rất nhiều con tàu đã một đi không trở lại do bão tố trên biển lúc đó không thể dự đoán được. Ngoại ngữ thời đó vừa làm vừa ghi chép lại, nhưng người ta vẫn giao thương được. Hội An ghi dấu đội thương thuyền người Hoa, người Anh, người Hà Lan, người Pháp, người Nhật, người Ấn Độ, người Ả Rập…nhưng lịch sử thế giới không ghi nhận bất kỳ đội thương thuyền người Việt nào ghé cảng Osaka, Singapore. Người Việt với văn hoá lúa nước, múa hát ngâm thơ hò đối đáp trong làng trong xã, ao cá và bờ tre, thửa ruộng nhỏ mỗi hộ vài sào…nên tư duy chật chội, truyền đời này sang đời khác, phố hay làng đều chật.

3. Thích phán xét người khác và sợ bị phán xét, nên nhìn chung người châu Á ứng xử theo đám đông, duy tính duy tình, không thích duy lý, không thích sự rõ ràng. Các thế hệ người châu Á không dám đi đâu xa, cứ quẩn quanh trong làng, ngâm thơ múa hát, và đã trả giá khi tất cả đều thành thuộc địa hay bị ảnh hưởng bởi phương Tây trong thế kỷ 18-19, trừ Nhật và Thái. Suy nghĩ bùng nhùng, văn hoá gia tộc của người châu Á chính là cản trở lớn nhất của châu lục này phát triển trong các thế kỷ. Nhận ra vấn đề này, Fukuzawa, một trí thức Nhật bản dưới thời Minh Trị đã tìm ra thuyết “Thoát Á Luận” tức lý luận thoát ra tư duy châu Á, cụ thể là từ bỏ lối nho học khiến tư duy rập khuôn, sáo mòn. Họ cũng xem nho giáo chỉ là lịch sử chứ không còn là quốc đạo. Nho giáo với các ràng buộc con người chằng chịt khiến từ lúc sinh ra đến mất đi, một cá thể độc lập không dám sống cho bản thân mình, các chữ nhân, lễ, nghĩa, trí, tín, hiếu, trung…được khai thác theo hướng phục vụ cho việc mở rộng lãnh thổ của các hoàng đế. Các hoàng đế này đặt hàng cho các triết gia viết ra, gọi là sách “thánh hiền”, được xã hội mặc định là đúng đắn, là truyền thống gìn giữ cho bằng được. Ông Khổng Tử, Mạnh Tử, Tuân Tử, Trang Tử gì đó cũng chỉ là một cá nhân, sống trong một thời đại với nền nông nghiệp lua hâu (lua hâu là lạc hậu, tới đoạn này tự nhiên chêm tiếng Hoa, mệt ông Tony quá à), thời con trâu và cái cày…thì quan niệm của họ chỉ nên tham khảo, chắc gì đã đúng ở thời của họ huống hồ gì đến cả ngàn năm sau. Từ đó, người Nhật thoát Á nhẹ nhàng. Người Hàn hay Trung, sau này dù không bỏ âm lịch tuy nhiên xã hội từ từ lãng quên. Người Hàn chỉ xem 3 ngày đầu năm âm lịch là 3 ngày nghỉ, còn người Hoa, với giới chủ và nhà giàu, họ xem tết âm lịch (người Phương Tây gọi là Chinese new year) là dịp để đi du lịch nước ngoài. Kinh tế càng gắn chặt với kinh tế thế giới, áp lực làm việc của mỗi cá nhân….sẽ khiến lịch âm tự động sẽ biến mất khỏi bộ nhớ của giới trẻ. Âm lịch, tức nông lịch, lịch theo chu kỳ mặt trăng quay quanh quả đất, mùng 1 là trời tối nhất, rằm là trăng sáng nhất, sức hút mặt trăng sẽ tạo ra nước thuỷ triều lớn ròng cho việc trồng trọt. Âm lịch chỉ phù hợp với nền nông nghiệp cổ xưa lạc hậu, phụ thuộc hoàn toàn vô thiên nhiên, từ đó mà văn hoá cúng kiếng, cầu xin mới ra đời. Làm nông toàn là “trông trời trông đất trong mây, trông mưa trông nắng trông ngày trông đêm”, lập đàn cầu mưa cầu nắng. Âm lịch không chuẩn nên vài năm là bù vô cả tháng, gọi là tháng nhuận.

Còn dương lịch, tính theo chu kỳ trái đất quay quanh mặt trời, chính xác hơn, chỉ 4 năm sai số 1 ngày, bù vào tháng 2 (29/2). Dương lịch là cơ sở của mọi thành tựu khoa học kỹ thuật của người phương Tây. Muốn trời mưa thì cho máy bay rải i ốt bạc lên mây chứ thắp hương lạy xin ông Long Vương ắt xì chi cho mệt.

4. Thế kỷ 19. Khi văn minh Phương Tây tràn đến không có gì có thể chống lại được vì họ hơn châu Á về mọi mặt, người Nhật nhận ra cái duy nhất người Phương Tây cần là lợi ích kinh tế, nên họ mở cửa cho vào. Người Thái cũng bắt chước người Nhật. Hai vị vua trạc tuổi nhau lúc đó là Minh Trị Thiên Hoàng của Nhật, Chulalongkorn của Thái Lan đã giữ vững được độc lập, ở châu Á, duy chỉ 2 quốc gia này hem là thuộc địa của ai. Lúc đó vua Tự Đức (cùng thời với anh Minh Trị và anh Chula dù lớn tuổi hơn một tí), khi nghe Pháp tấn công Đà Nẵng năm 1858, cứ hỏi “bây chừ thì ta phải làm răng”. Các nước anh cả trong vùng từ Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia,…cũng không thoát khỏi ách thuộc địa vì cứ “làm răng”. Dầu sôi lửa bỏng mà còn đòi đi… nha sĩ.

5. Ngày xưa khó khăn như thế, người ta còn Dám đi, dám làm để phồn vinh giàu có. Giờ đây, có một số bạn trẻ, ngay cả leo lên máy bay cũng không dám. Internet, ngoại ngữ, định vị vệ tinh…khiến mọi thứ thuận lợi dễ dàng, vậy mà không dám bước ra thế giới bên ngoài, dù để đi du lịch. Muốn học gì, khởi nghiệp làm gì, hay đi đâu,…cũng phải xin ý kiến cha mẹ/gia tộc dù đã hơn 18 tuổi. Chưa ông tỷ phú hay giám đốc nào xin phép cha mẹ cho con đi tỉnh xa mở công ty, bà mẹ nói không được, cái nói dạ thôi không mở. Rồi ngồi khóc. Tụt mood chán nản buồn rầu vì cha mẹ không cho tiền mở doanh nghiệp, không cho đi xa rồi cũng chấp nhận. Đông Tây kim cổ chưa hề có thể loại người chủ nào như thế.

Độc lập tư duy, thoát khỏi suy nghĩ đám đông thì mới có tự do cá nhân. DÁM là tố chất đầu tiên của những người muốn làm chủ doanh nghiệp, hoặc làm chủ cuộc đời.

Nếu các bạn trẻ xin chữ đầu năm, thì Tony cho các bạn chữ Dám treo lên tường FB của mình. Nếu làm kinh tế, dám đi đến những nơi xa xôi khai phá, dám tự mình trả lương cho mình, tiến tới trả lương cho người khác, đàn ông con trai lại càng phải chịu gian khó, dám đi xa thành phố, rời xa dĩa xoài xanh muối ớt máy lạnh văn phòng để tạo cơ nghiệp.

6. Làm ngành nghề gì cũng phải có thành tựu. Để đời có tên tụi mình.

Tác giả: Tony Buổi Sáng

www.https://www.facebook.com/TonyBuoiSang/

 

Hội chứng Anti-China 


Trong một môi trường nhiễu loạn thông tin, thật giả lẫn lộn, tôi cố gắng luôn rạch ròi. Bởi nếu ko rạch ròi sẽ càng dễ mất tiềm tin mà không khéo lại tự mình hại mình trước bằng những nhận định thiếu hiểu biết và hạn hẹp của cá nhân.
Tôi phản đối chính sách cường quyền, ỷ mạnh hiếp yếu của những người đứng đầu Trung Quốc trong vấn đề chủ quyền biển đảo, nhưng tôi không ghét người dân Trung Quốc.
Tôi dị ứng với những khách du lịch Trung Quốc xấu tính, hay gây ồn ào, chen lấn vô tội vạ, kém vệ sinh…nhưng họ cũng chỉ là một bộ phận nhỏ trong hơn 1 tỷ người Trung Quốc. Ko rõ khách du lịch Trung Quốc đến những nước phát triển thì họ có xấu tính hay không, nhưng dù gì thì họ cũng chỉ là một bộ phận nhỏ của người Trung Quốc.
Nếu là một doanh nhân thức thời, tâm lý bài xích Trung Quốc cực đoan có thể sẽ lợi bất cập hại? Trung Quốc là một thị trường cực lớn mà ta chưa thật sự khai thác hiệu quả. Cách kinh doanh của người Hoa cũng có quá nhiều điều đáng học hỏi và áp dụng được tại môi trường Việt Nam. Rất nhiều chủ doanh nghiệp lớn tại Việt Nam mang gốc Hoa. Nói theo tinh thần của khối EU, liệu mối quan hệ làm ăn thương mại mà càng khắng khít chặt chẽ thì càng làm giảm nguy cơ xung đột giữa hai quốc gia? Nếu thế thì chúng ta phải giao thương chặt chẽ hơn để tìm cách win-win.
Tôi rất muốn học tiếng Hoa bởi ngôn ngữ là cách rất tốt để tiếp cận một nền văn hoá, để thấu hiểu một con người. Nếu biết ngôn ngữ, ta hoàn toàn có truyền tải thông điệp trực tiếp đến họ trong kỷ nguyên của mạng xã hội này.
Do đó tôi không phản đối việc đưa tiếng Hoa vào giảng dạy trong trường học.
Dù đối phương là bạn hay là thù, việc thấu hiểu họ trực tiếp sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong mọi việc. Càng kém hiểu biết thì càng dễ có tâm lý lo sợ trước bất kỳ một thông tin gì đó. Bởi hầu hết những thông tin trên truyền thông ít nhiều đều có sự tác động của bàn tay chính trị.
Rõ ràng, trong cái thế giới đầy rộng lớn và phức tạp này, chả có ai là bạn hay thù mãi mãi, xét cho cùng cũng chỉ vì lợi ích đôi bên. Nếu muốn “thoát Trung” như cái cách người ta vẫn thường nói, thì phải hiểu Trung thật kỹ. Ko tự mình hiểu rõ, không thể có những nhận định độc lập thì mãi sẽ luôn mắc kẹt trong cái mớ thông tin hỗn độn của truyền thông trong nước và phương Tây, kèm theo những nhận định của những người được cho là “chuyên gia về Trung Quốc”.
Tâm lý “anti-China” một cách hời hợt, chủ quan sẽ chẳng giúp ta xây dựng một nền tảng sức mạnh vững chắc nào cả. Tự tin sẽ làm nên sức mạnh. Và sự tự tin chỉ được bồi đắp trên cơ sở của sự hiểu biết. Biết người biết ta trăm trận trăm thắng. Bản thân ta còn chưa hiểu rõ về ta. Ta thật sự muốn gì? Mạnh gì yếu gì? Còn về người thì ta lại càng mù tịt. Kiểu đó thì nếu có ra trận chắc chưa đánh cũng đã thua.

Chính trị là một bàn cờ phức tạp, là những toan tính của một số ít. Và số ít đó sẽ không bao giờ tạo ra được một sức mạnh trường tồn như sức mạnh của số đông với tinh thần đoàn kết dân tộc. Một dân tộc dù nhỏ bé, nằm ở một vị trí địa lý phức tạp cách mấy cũng sẽ không bao giờ bị khuất phục nếu có trí tuệ, có những con người ưu tú, biết cách chơi với thế giới và tận dụng ưu thế cũng những kẻ mạnh. Israel đã chứng minh điều đó. Muốn đối phó với ông lớn phải thật hiểu ông lớn. Muốn giảm sự phụ thuộc vào ông lớn phải có sự độc lập trong suy nghĩ và nhận định. Và sự độc lập, khách quan đó không thể bắt nguồn từ chủ nghĩa bài xích cực đoan. Hoàn cảnh lịch sử là không thể thay đổi, nhưng tương lai ra sao sẽ phụ thuộc vào cách ứng xử của chúng ta trong mối quan hệ “đặc biệt” này. Chọn cái hay để học, hiểu rõ điểm yếu điểm mạnh của nhau là điều cần thiết.
Nhiều người Việt hay có tâm lý nhập nhằng giữa lý trí và cảm xúc. Và cái cảm xúc “bài Trung” ấy nó đang ít nhiều ảnh hưởng đến những nhận định lý trí khi nghe đến hai chữ Trung Quốc. Tôi thỉnh thoảng cũng vậy, và tôi đang cố gắng rạch ròi hai chuyện đó. Trung Quốc thật sự là quá “rộng lớn”, và còn quá nhiều điều cần phải tìm hiểu.

Xây dựng quy trình


Xây quy trình tự động hóa 1 doanh nghiệp? Thực Tế?

(Bài viết này H viết dành riêng cho những anh/chị/em còn đang loay hoay trên con đường giải phóng bản thân mình khỏi doanh nghiệp)

—-

Đâu là 1 lộ trình thực sự của việc xây dựng 1 bộ máy tự vận hành nếu chúng ta có 2 – 3 trụ sở, gần trăm nhân sự? mà công việc vận hàng trơn tru theo ý chúng ta muốn.

Sau 1 thời gian dài xây dựng, tìm hiệu, thiết lập hệ thống, Hùng nghiệm ra 1 lộ trình những đầu việc như sau:

– Lên cơ cấu phù hợp cho công ty theo Biz Model Canvas.

– Viết JD từng bộ phận, vị trí

– Giải thích ý nghĩa từng JD cho từng nhân sự dưới 1 cấp

– JD đi kèm KPI và trách nhiệm

– JD cần có 1 quy trình đi kèm

– Quy trình cần 1 file quản lý hiệu quả quy trình kèm theo

– Mỗi Phòng ban cần 1 văn hóa làm việc phù hợp.

– Văn hóa mỗi phòng ban cần khớp văn hóa công ty.

– Định hình văn hóa toàn tổ chức.

– Xây dựng quy chế quản lý toàn cong ty đi kèm theo.

– Xây dựng chính sách nhân sự để cả công ty tuân theo.

– Xây dưng cơ chế thưởng – phạt để nhân sự có động lực

– Xây dựng hệ thống cơ chế lương 3P rõ ràng.

– Hệ thống thang bảng lương minh bạch.

– Xây dựng 1 lộ trình công danh, lương thưởng để nhân sự biết nếu làm 10 năm, lương họ lên tới đâu, họ có thể leo lên được đâu trong lộ trình sự nghiệp.

– Xây dựng 1 bộ khung FAQs với từng JD, từng team, từng phòng ban, để nhân sự chủ động công việc, tránh hỏi tới hỏi lui, có thể tự quyết định 1 số vấn đề cơ bản.

– Xây dưng Chính Sách DN để mỗi nhân sự làm đúng, đạt mục tiêu tổ chức, chủ động hơn trong công việc.

– Đào tạo mỗi nhân sự hiểu rõ hơn về sứ mệnh, tầm nhìn, hướng phát triển tổ chức, mục tiêu tháng, năm…

– Xây dựng quy tắc về làm việc, báo cáo, họp nhất quán,…

– Xây dựng quy tắc kiểm tra, giám sát, theo dõi ở từng cấp.

– Xây dựng bộ khung “ĐÃI NGỘ NHÂN SỰ” cho từng cấp.

– Xây dựng quy chế quản trị cấp cao, với CEO, CBO, CMO,…

– Xây dựng Brand Guideline chuẩn cho công ty.

– Xây dựng “HỆ THỐNG BIỂU MẪU” chuẩn cho cả công ty.

– Xây dựng “Bộ Khung Tiêu Chuẩn Quản Trị Chất Lượng” cho SP – DV của công ty để đảm bảo sự sản xuất đồng nhất.

Và phải xây dựng được 2 sổ tay, 1 sổ tay nhân sự và 1 sổ tay vận hành doanh nghiệp (ở phòng ban họ làm)… mỗi nhân sự mới vào làm đều cần có đủ 2 sổ tay, để giúp họ tìm hiểu về công ty 1 cách nhanh nhất, rõ ràng đầy đủ thông tin nhất.

… VÀ CÒN NHIỀU VIỆC KHÁC PHẢI LÀM NỮA…

Bạn nghe thấy có vẻ hợp lý, nhưng CẢM GIÁC có quá nhiều thứ phải làm đúng không!!! ĐIỀU ĐÓ ĐÚNG, vì xây tự động hóa đâu có đơn giản như nhiều diễn giả vẫn nói???.

Và 1 sự thật, là cứ mỗi lần công ty tăng trưởng lên 1 bậc.

Đang từ 1 tỷ doanh thu, lên 10 tỷ

Đang từ 10 nhân viên, lên 50 nhân viên

Đang từ 1 trụ sở thành 3 chi nhánh.

Là gần như tất cả mọi điều xây bên trên đều TRẬT LẤT, SAI BÉT HẾT, không còn áp dụng được, phải cải tiến, phải xây lại, phải điều chỉnh lại, KHÔNG LÀ ĐỔ MÁU KHÁ NHIỀU… Ví như quy trình xử lý 10 đơn/ngày sẽ sai bét nếu áp dụng cho 1000 đơn/ngày và 7000 đơn/ngày

Quy trình giám sát cho 10 người sẽ vớ vấn nếu áp dụng cho 1000 nhân sự ở 1 điểm sẽ khác, mà nếu tới 100 điểm bán hàng thì lại càng khác. Cách làm, quy chế cũng khác hoàn toàn.

Hy vọng note này sẽ giúp các bạn trẻ sắp khởi nghiệp bớt áo tưởng về TỰ ĐỘNG HÓA DOANH NGHIỆP, ngồi không, không làm gì, tiền đổ về túi ào ào như thác lũ…. KHÔNG CÓ ĐÂU NHÉ

TỰ ĐỘNG HÓA DOANH NGHIỆP là có thật, nhưng xây dựng là 1 hành trình, và khi thoát ra được, coi chừng chúng ta đã GIÀ nhé. Muốn thoát nhanh, càng chỉnh chu và chuyên nghiệp, khó tính ở từng bước 1, từng cái một được xây lên và theo sát, điều chỉnh, bổ sung, cải tiến liên tục (PDCA), thì hy vọng sau 10 – 15 năm, mới thoát ra được, không làm CEO nữa, mà thành chủ tịch HĐQT, chỉ control về chiến lược và mục tiêu/quý – năm.

—–

Và trên hết, muốn tự động hóa, phải thay đổi tư duy triệt để:

– Thay đổi từ tư duy quản lý, theo sát Mục Tiêu từng NS

– Luôn tói ưu quy trình, không phải lập ra là xong.

– Luôn tư duy đào tạo đội nhóm + truyền lửa, không phải vẽ JD, nói trách nhiệm công việc là xong.

– Theo sát sự phát triển mỗi cá nhân với việc theo sát báo cáo tuần, lập mục tiêu định hướng hàng tuần, luôn reviews lại, xây dựng để mỗi cá nhân luôn tăng trưởng mục tiêu cho chính họ.

– Luôn fix cơ cấu liên tục để đảm bảo cơ cấu tổ chức là tinh gọn nhất, không có phòng ban thừa thải, nhưng không chồng chéo công việc, để quy trách nhiệm rõ ràng được.

– Mỗi khi ra quy trình, chính sách, phải thăm dò nhóm nhỏ trước. Ban hành đại chúng có thể vấp sự phản kháng quyết liệt. Thậm chí bỏ việc, nên nhớ CHÚNG TA LÀM VIỆC VỚI CON NGƯỜI, KHÔNG PHẢI ROBO. Nhiều anh em đi học lương 3P về áp dụng vào và bị nhân sự đình công vì dùng rập khuôn máy móc. Cái này hay gặp ở nhà máy.

– Đừng nghĩ nhân sự nhiều mà ngon, hãy nghĩ làm sao nhân sự ít mà xử lý được việc nhiều, nhưng vẫn chuyên môn hóa, chứ không phải đa nhiệm.

– Tư duy áp dụng công nghệ và IT vào quản trị tự động hóa (như Hùng đang làm cho Group của mình)

Có người chị từng nói với H là không hài lòng mỗi khi giao việc cho nhân viên, nó luôn làm không đạt kết quả cao?

Ủa, vậy thế nào mới là đạt kết quả cao, chị nói nhân viên biết chưa? thì chị ấy mới ngã người ra, chị chưa nói, sao anh em họ biết được. Có kỳ không???

Và đã giao, thì phải tin. Không tin, thôi đừng giao.

Giao mà cứ can thiệp vào việc hoài, anh em họ khó làm.

Nhưng tin, không có nghĩa tôi không giám sát, không theo dõi, chúng ta vẫn luôn giám sát, theo dõi ngày, tuần, tháng

Và cần có cơ chế kiểm tra chéo, đột xuất, thanh tra hệ thống để đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, xuyên suốt.

Và nếu để chi phí giám sát giảm xuống, thì cần xây dựng 1 văn hóa doanh nghiệp mạnh (càng mạnh càng tốt, là 1 tổ chức tự giác, là 1 tổ chức học tập), và đào tạo nội bộ xem trọng, luôn training internal về sự phát triển,tầm nhìn, chuyên môn để anh em có động lực + kiến thức làm tốt nhất.

Văn hóa bên Hùng là tự giác, học tập, trung thực…3 nền tảng cốt lõi làm tiền đề tiết giảm tối đa chi phí giám sát sau này, giảm chi phí thanh tra hệ thống, và đi kèm 1 quy chế là TRẢM THẲNG TAY với ai vi phạm nền tảng không trung thực, cũng như để nhắc nhở công việc nhiều lần (bất quá tam) theo VĂN HÓA DOANH NGHIỆP.

Bên công ty Hùng, 1 nhân sự mới vào làm, đều được cấp sổ tay nhân sự, và nhìn vào là biết, nếu tôi làm cho anh 10 năm, tôi được xét lên mức lương tới bao nhiêu, những ngày lễ tết, tôi thưởng được bao nhiêu. Vô cùng minh bạch. Và đây chính là tiền đề cho văn hóa doanh nghiệp trung thực, minh bạch của cả tổ chức.

Nguyên lý cơ bản là phải PDCA liên tục cho mọi quy trình đã xây dựng ra, không được ngủ quên trên chiến thắng.

—–

Tâm sự của 1 người đang xây dựng TỰ ĐỘNG HÓA cho business trong thực tế chia sẽ!

Cái khó thứ 1 của xây hệ thống vận hành, là phải xây từ từ từng chút một đi lên, vừa phù hợp văn hóa, lĩnh vực… vừa không thấy đuối. Nên nhiều bạn đi mua cả bộ template về thì sao mà xây được, áp dụng cũng chưa chắc xài được.

Cái khó Thứ 2, là nhiều quy trình, sẽ do các phòng ban cùng lên lộ trình và xây, chúng ta chỉ quản lý, kiểm soát, chứ rất khó để tự xây, như quy trình nhân sự, quy trình dự toán tài chính (cần sự trợ giúp thêm từ ERP),…1 con chim không thể làm nên mùa xuân, nhất là với HỆ THỐNG VẬN HÀNH DOANH NGHIỆP.

Cái khó thứ 3 là cần lãnh đạo phải QUYẾT LIỆT, vì nhân sự đang quen cách làm cũ, bắt họ làm cách mới, nhiều bạn cá tính, cãi nhau ong ỏng với chúng ta chứ không đùa. Vừa đấm vừa xoa, vừa giải thích, truyền lửa là điều lãnh đạo phải làm. Chứ không thể cứ ai không tuân theo là sa thải được.

P/s: Hình minh họa là hệ thống quản lý trung tâm của bên Hùng tự xây dựng và phát triển.

– Hùng Nanado, doanh nhân & tác giả –

TEAMWORK


photo1517048028647-15170480286481312290973.gif

Bàn thắng của Quang Hải đã quá đẹp, những gì diễn ra trước đó còn đẹp hơn. Qua giải này, ngoài chuyên môn bóng đá thì khỏi bàn cãi, cách hành xử và tâm lý của các em khiến mình lạc quan về thế hệ cầu thủ kế tiếp của bóng đá Việt Nam.
Từ trước đến nay với tâm lý của một đất nước nhược tiểu, một đẳng cấp thấp hơn, nên mỗi khi thua chúng ta hay tự an ủi, vậy là tốt rồi. Lần này thì khác, chúng ta đã thi đấu một cách đường hoàng với đối thủ mạnh và cách biệt là không quá cao. Mình tin các em chưa bao giờ vào trận với một tâm thế mình là đội nhược tiểu. Sự tự tin ấy chưa bao giờ có ở thế hệ trước.
Nếu tìm hiểu về nền bóng đá Việt Nam sẽ thấy nó có quá nhiều vấn đề tưởng chừng như sa lầy và không biết bao giờ mới giải quyết được. Từ Vleague, quan tham, trọng tài, nạn bạo lực, tham nhũng, đào tạo trẻ… Nhưng cuối cùng, vẫn có một thế hệ U23 rực sáng mang lại niềm tin lớn lao cho người hâm mộ. Người hâm mộ dù đã nhiều phen thất vọng nhưng chưa bao giờ quay lưng với đội tuyển nước nhà. Chỉ cần tầm nhìn và sự hy sinh nỗ lực của một vài cá nhân lãnh đạo tâm huyết với bóng đá như bầu Đức là đủ. Mong thế hệ này sẽ được nuôi dưỡng một cách tốt nhất. Bởi các em đã có một sự khởi đầu quá vững chắc từ nhân cách cho đến chuyên môn. Giờ mới thật sự là quá trình thử lửa với truyền thông, sự hâm mộ của công chúng, và môi trường Vleague khắc nghiệt. Nhưng có lẽ thế hệ bây giờ đã khác trước nhiều, không còn là những ngôi sao cá nhân quá nổi bật mà là cả một tập thể đầy bản lĩnh. Họ đã cùng nhau chiến đấu và cùng nhau vượt qua tất cả, như cái cách mà đồng đội đã dùng tay cào tuyết cho Hải đá phạt. Chẳng có ngôi sao nào toả sáng mà không có đồng đội. Và tinh thần đồng đội của U23 Vn năm nay là trên cả tuyệt vời!
Mà không chỉ bóng đá, người Việt chúng ta yếu nhất ở cái khoản teamwork ở rất nhiều lĩnh vực khác. Người tài hầu như ít khi phối hợp được với nhau. Ai cũng có cái tôi rất lớn và rất khó hợp sức cùng nhau vì một cái chung. Thật trớ trêu, một dân tộc đề cao tính tập thể nhưng teamwork lại rất kém. Nếu khắc phục được, chúng ta sẽ thoát khỏi thân phận của một nước nhược tiểu, để chẳng có một thằng Tây nào có thể coi thường chúng ta được!
Lúc trước còn hay nói đùa là hy vọng còn sức để bay ra nước ngoài cổ vũ tuyển Vn đá World Cup. Giờ thì hy vọng điều đó đến sớm hơn!

BITCOIN, TIỀN KỸ THUẬT SỐ VÀ BLOCKCHAIN: ẢO ẢNH HAY PHÉP LẠ?


Bài của MATTHIEU MONTALBAN, Đại học Bordeaux

Huỳnh Thiện Quốc Việt dịch

NguồnBitcoin, crypto-monnaies et blockchain: mirage ou miracle?Alternatives Economiques, 18/11/2017.

Những thực tiễn liên quan đến Bitcoin và blockchain (chuỗi khối hay công nghệ chuỗi khối) đang bắt đầu lan rộng. Đối với một số người, đó chỉ là một vật dụng mới lạ, hoặc là một trò bịp, đối với một số người khác đó là một cuộc cách mạng thực sự có thể làm biến đổi hệ thống tiền tệ và tài chính, hoặc thậm chí cả hệ thống kinh tế, một cách lâu dài. Trong bài viết này, chúng tôi điểm qua nguồn gốc, những tiềm năng và rủi ro liên quan đến các loại tiền kỹ thuật số và blockchain. Bài viết này sẽ tập trung vào các loại tiền kỹ thuật số như Bitcoin. Sau khi giới thiệu nền tảng triết học của các loại tiền kỹ thuật số, chúng tôi sẽ xem xét những nguyên nhân và lợi thế giải thích sự phát triển của Bitcoin và các loại tiền kỹ thuật số khác. Sau đó chúng tôi sẽ thảo luận về những hạn chế của chúng và những phê phán có thể có.

Nền tảng triết học của các loại tiền kỹ thuật số

Bitcoin là sản phẩm của một dự án chính trị và blockchain là công nghệ đã làm cho dự án này trở nên khả thi. Ít nhất là từ cuối những năm 1970 và từ bài viết của Friedrich Hayek về dự án phi quốc gia hóa tiền tệ[1] , thì một trong những điều ám ảnh của những người theo chủ nghĩa tự do triệt để (một tên gọi khác của những người theo chủ nghĩa tư bản vô chính phủ hoặc chủ nghĩa tự do cực đoan) là giải phóng việc tạo sinh tiền tệ khỏi ảnh hưởng của ngân hàng trung ương và Nhà nước. Theo họ, ảnh hưởng này chịu trách nhiệm về tình hình lạm phát và về những rủi ro quá mức của ngân hàng. Các nhà tự do cực đoan đã nảy sinh nhiều dự án trong đầu, được trường phái Áo truyền cảm hứng, như dự án free banking (các ngân hàng tư nhân cạnh tranh với nhau trong việc phát hành chính đồng tiền riêng của mình, mà không cần đến ngân hàng trung ương với vai trò người cho vay cuối cùng), sự quay trở lại với vàng, tiền tệ 100% (cấm các ngân hàng cho vay vượt mức tiền được kí gởi, một hệ thống được những người tự do cực đoan gọi là hệ thống tiền dự trữ theo tỷ lệ).

Bitcoin được phát minh sau cuộc khủng hoảng năm 2008, được cho là để bổ khuyết những điểm yếu của hệ thống tiền tệ và tài chính, tiến gần đến lý tưởng tư bản chủ nghĩa vô chính phủ về một “đồng tiền tự do”, nhằm làm suy yếu sự độc quyền trong việc phát hành tiền tệ của các ngân hàng trung ương và ngân hàng tư nhân. Do Satoshi Nakamoto, một hoặc nhiều người ẩn danh, sáng tạo (nhiều đồn đoán đang phát triển rất nhanh để tìm ra đó là ai), Bitcoin là một đồng tiền kỹ thuật số, được phát hành theo cách phi tập trung, không có sự kiểm soát của Nhà nước, nhưng được kiểm soát bởi một thuật toán đảm bảo tính an toàn của các giao dịch và không có nạn thao túng hoặc “in tiền giả”. Nói tóm lại, đó là giấc mơ của một phiên bản tiền tệ tư bản chủ nghĩa vô chính phủ của Thung lũng Silicon. Kể từ khi có Bitcoin, đã có nhiều loại tiền kỹ thuật số khác và các blockchain khác được phát minh (như Ethereum, Litecoin, Peercoin, v.v..). Một số người theo chủ nghĩa tự do cánh tả cũng có vẻ rất phấn khích với đồng tiền này, vốn tấn công vào các ngân hàng và uy quyền của các Nhà nước.

Nguồn gốc phát triển của blockchain Bitcoin và các loại tiền kỹ thuật số khác

Để được thể chế hoá, một loại tiền tệ cần phải có sự tin tưởng: người sử dụng nó cần tin rằng nó sẽ được chấp nhận như là một phương tiện thanh toán và giá trị của nó được đảm bảo bằng cách này hay cách khác. Nói chung, có ba nguồn gốc được cho là tạo ra niềm tin vào một loại tiền tệ: sự tin tưởng về mặt phương pháp, liên quan đến việc sử dụng hợp lý biểu tượng (tôi biết người khác sử dụng đồng tiền đó, vì vậy tôi sử dụng đồng tiền đó), sự tin tưởng về mặt thứ bậc, liên quan đến sự tồn tại của một bên thứ ba đáng tin (tôi biết hệ thống thanh toán được ngân hàng trung ương và mạng lưới các ngân hàng tư nhân đảm bảo) và sự tin tưởng về mặt đạo đức (việc phát hành tiền tệ được thực hiện theo các quy tắc được hợp pháp hóa)[2] . Trong một thời gian dài, người ta cho rằng, để đảm bảo sự tin tưởng vào một loại tiền tệ nào đó, thì sự tin tưởng về mặt thứ bậc và Nhà nước là điều cần thiết. Bitcoin cố gắng bỏ qua trung gian tập quyền đó, điều mà các nhà tự do triệt để và các nhà tân tự do đã luôn phê phán do có thể có việc thao túng lạm phát về lượng tiền để đảm bảo nguồn tài chính cho Nhà nước.

Để làm được như trên, các loại tiền kỹ thuật số dựa vào một kỹ thuật mã hoá và kiểm tra tự động, huy động sức mạnh tính toán của tất cả các máy tính tham gia hệ thống mạng: đó là blockchain. Đây là một loại cơ sở dữ liệu lớn phi tập trung đóng vai trò là sổ kế toán, một sổ, có tính phân phối, minh bạch và an toàn, ghi lại tất cả các giao dịch kể từ khi khởi động hệ thống, tự động hóa việc xác minh các giao dịch bằng cách huy động sức mạnh tính toán của tất cả các máy tính đang tham gia mạng, mà không cần sự kiểm soát tập trung và trên cơ sở đồng thuận. Nó có thể được đồng nhất với một kiểu hệ thống phi tập trung tổ chức và kiểm soát sự chuyển nhượng quyền sở hữu. Vì vậy, nó không cần đến bên thứ ba đáng tin (niềm tin về mặt thứ bậc). Đối với từng khối giao dịch, mỗi máy tính sẽ thực hiện những công việc xác minh tốn kém về mặt tính toán và năng lượng (Proof of work hay bằng chứng công việc trong trường hợp của Bitcoin) cho phép duy trì độ tin cậy, kể cả khi đối mặt với các nỗ lực ác ý của tin tặc trong việc phổ biến những thông tin sai lệch. Hệ thống này được các chuyên gia về mật mã coi là gần như bất khả xâm phạm.

Một khi đã huy động sức mạnh tính toán của nhiều máy tính, thì cần khuyến khích người dùng tham gia hệ thống mạng ngày càng nhiều và đảm bảo việc phát hành Bitcoin. Sự khéo léo xuất phát từ việc là, khi đưa máy tính của mình vào hệ thống mạng, chủ sở hữu của mỗi máy tính sẽ giải quyết được vấn đề được gọi là đào vàng (và các máy tính là những “máy đào vàng”), và được trả thù lao bằng các Bitcoin. Về cơ bản, Bitcoins được phát hành để bù đắp cho chi phí về tiền điện và sức mạnh tính toán của máy tính [tham gia hệ thống mạng]. Do thuật toán của Bitcoin được thiết kế để phát hành đồng tiền có hạn chế này, nên giá trị của nó so với các loại tiền có chủ quyền phải có xu hướng tăng lên, khuyến khích người đào “vàng” đào ngày càng nhiều và như thế đảm bảo sự phát hành đồng tiền kỹ thuật số. Sau đó, đồng tiền kỹ thuật số này có thể được chuyển đổi, ở các dạng nền tảng hoạt động như là một phòng thu đổi ngoại tệ, sang một đồng tiền có chủ quyền hoặc một đồng tiền kỹ thuật số khác.

Bitcoins được giao dịch không thông qua các trung gian ngân hàng và vì vậy tiết kiệm được các chi phí giao dịch liên quan đến hoạt động trung gian ngân hàng (phí hoa hồng, phí duy trì tài khoản, v.v..). Việc chuyển khoản hoặc chuyển đổi Bitcoins thành một đồng tiền có chủ quyền diễn ra khá dễ (hay đúng hơn từng là khá dễ, là điều mà chúng ta sẽ thấy dưới đây), điều này làm cho các giao dịch thanh toán trở nên khả thi ở bất kỳ điểm nào trên hành tinh trong một thời gian kỷ lục, tất nhiên, với điều kiện là các bên trong giao dịch chấp nhận nó. Hơn nữa, việc chuyển khoản này chỉ có thể được thực hiện nếu Bitcoins đã có trong một tài khoản trước đó, ở đây không có hệ thống tiền dự trữ theo tỷ lệ (các ngân hàng không thể tạo ra tiền bằng tín dụng), điều mà, trong tầm nhìn của giới tự do cực đoan, là một phẩm hạnh bảo vệ chống lại các rủi ro lạm phát và nạn in tiền giả mà họ cáo buộc cho các ngân hàng.

Như vậy, Bitcoin có thể được coi là một dạng vàng kỹ thuật số, và chế độ tiền tệ mà nó sẽ thiết lập, nếu được phổ biến rộng (chúng ta sẽ thảo luận sau tính khả thi của kịch bản này), sẽ giống như chế độ bản vị vàng (thuật ngữ “đào vàng” được sử dụng có chủ đích).

Bitcoin, một sản phẩm đầu cơ

Có một chỉ trích chính là Bitcoin là một sản phẩm đầu cơ thuần túy. Không ai tranh cãi việc Bitcoin là một tài sản đầu cơ: hầu hết những người đầu tư vào các loại tiền kỹ thuật số này đều làm như vậy để có một thu nhập cao. Trong thực tế, Bitcoin tăng giá theo thời gian và căn cứ vào sự tăng giá đó, người ta có thể tự hỏi, một cách chính đáng, liệu đó có phải là một bong bóng [đầu cơ] không: https://www. coindesk. com/price/

Liệu đó có phải là một bong bóng [đầu cơ] không? Trong trường hợp này, thuật toán của Bitcoin làm cho việc tạo tiền bằng Bitcoin được giới hạn ở mức 21 triệu đơn vị. Các bạn đã đọc rõ chứ: tất cả sẽ chỉ có 21 triệu Bitcoins được tạo ra cuối cùng, biết rằng hiện nay đã có 12 triệu Bitcoins đã được tạo ra. Vì vậy, nó là một đồng tiền hiếm theo định nghĩa và điều này giải thích một phần sự thành công của nó, vừa là một dạng giá trị ẩn náu và bởi vì nó có thể dẫn đến một hình thức tin tưởng về mặt đạo đức, khi mà việc tạo ra tiền không thể bị thao túng. Bitcoin được coi là một dạng giá trị ẩn náu và các tác nhân tiên đoán rằng giá Bitcoin sẽ tăng lên, do quy mô hệ thống mạng và sự lan rộng của Bitcoin tăng lên trong khi khối lượng Bitcoin có giới hạn.

Vì vậy, đồng tiền ảo này không có tính ổn định bởi vì nó tăng giá cao và là đối tượng đầu cơ. Nếu như một đồng tiền như thế và một chế độ tiền tệ như thế được thể chế hóa và phổ cập hóa, thì sẽ thấy xảy ra các cơ chế giảm phát, mà hiệu ứng của chúng sẽ có khả năng tác động tiêu cực lên hoạt động tiền tệ, một cách tiềm tàng. Thực vậy, tình trạng giảm phát làm tăng nợ, có hiệu ứng xiết nợ (các doanh nghiệp, hộ gia đình hoặc Nhà nước), cụ thể là những tác nhân có khuynh hướng tiêu dùng cao nhất. Người ta có thể sẽ lập luận rằng khi giá cả giảm thì sẽ làm tăng sức mua tiền mặt và từ đó làm tăng tiêu dùng, nhưng hiệu ứng được gọi là tiền mặt thực tế này nói chung là khá yếu. Hơn nữa, nếu tiền lương là không linh hoạt so với giá cả (một điều vốn thường là như vậy), thì tình trạng giảm phát làm giảm lợi nhuận và giảm bớt động lực đầu tư. Hiện tại, khi chúng ta đang ở trong chế độ tiền tệ có chủ quyền, khi Bitcoin không được sử dụng để ấn định giá cả và tiền lương, thì hiệu ứng giảm phát này khó có thể xảy ra và sự tăng giá của tài sản này [Bitcoin] chủ yếu mang tính đầu cơ.

Các phương tiện thanh toán được tạo ra không căn cứ vào nhu cầu thanh khoản gắn với sự lưu thông tiền tệ, mà căn cứ vào hoạt động đào vàng, mà hiệu suất giảm dần theo thời gian (xác suất mà một máy tính đào được một Bitcoin giảm dần). Nếu mọi người có thể cho vay bằng Bitcoins để tài trợ cho hoạt động kinh doanh này hay hoạt động kinh doanh khác, thì các khoản nợ và giấy nợ này không thể tạo ra tiền, và cũng không thể được lưu thông như tiền thông qua blockchain của Bitcoin. Người ta sẽ tiến gần hơn đến lý tưởng của một Maurice Allais hoặc một số nhà tự do cực đoan người Áo, những người muốn tách chức năng tiền tệ và cho vay bằng cách ngăn cấm những khoản tiền dự trữ theo tỷ lệ.

Tuy nhiên, Bitcoin không ngăn cấm hệ thống tiền dự trữ theo tỷ lệ: nếu một ngân hàng tạo ra các tài khoản bằng Bitcoin, thì không có gì ngăn cản họ đưa đồng tiền đó vào lưu thông, thông qua tín dụng, các phương tiện thanh toán (ngân phiếu, ví dụ) vượt quá mức dự trữ bằng Bitcoin của ngân hàng. Nhưng để làm được điều này, đòi hỏi các ngân hàng phải cung cấp một dịch vụ thú vị hơn, vì tính minh bạch của sổ kế toán và vì các tác nhân trong hệ thống mạng có thể có những tài khoản/ví tiền (“wallet”) riêng của mình mà không cần đến các ngân hàng. Đặc biệt khi mục tiêu của Bitcoin là bỏ qua trung gian ngân hàng, bằng cách cung cấp dịch vụ với chi phí giao dịch thấp hơn. Hơn nữa, trong một hệ thống “được bitcoin hóa” hoàn toàn, thì các ngân hàng vẫn chịu những hạn chế định lượng về trữ lượng Bitcoin, giống như vàng có thể phần nào đó hạn chế sự mở rộng tín dụng trong bản vị vàng. Vì vậy, có nhiều khả năng để đặt cược rằng chế độ tiền tệ này sẽ mang tính giảm phát và tiêu cực cho mức độ hoạt động kinh tế vì độ co dãn thấp của nó. Trong một kịch bản như vậy, nó sẽ kéo theo việc biến mất hoàn toàn của công cụ chính sách tiền tệ.

Sự thiếu vắng các quy định mở đường cho các hoạt động bất hợp pháp

Các hoạt động được gọi là Initial Coin Offerings (ICO, hình thức huy động vốn đầu tư thông qua việc phát hành những tài sản số đổi lấy tiền kĩ thuật số – ND), nghĩa là những đợt phát hành các token (thẻ số) với lãi suất ưu đãi cho những nhà đầu tư bằng Bitcoin và để tài trợ cho các start-up [doanh nghiệp khởi nghiệp] đào vàng đổi lấy đồng tiền có chủ quyền, không bị điều tiết và phát triển nhằm tránh hoạt động tài trợ truyền thống bằng cổ phiếu với các quy định kèm theo. Trong các ICOs, các token tiền kỹ thuật số được phát hành đến kỳ hạn không cho nhà đầu tư quyền được hưởng cổ tức và quyền bỏ phiếu, mà là cho quyền được mua một trong những sản phẩm hoặc dịch vụ mà doanh nghiệp sẽ cung cấp sau này, hoặc bán lại các token tiền kỹ thuật số có được với một mức gia tăng của giá trị khi thời giá tăng lên. Nhưng khi tiền kỹ thuật số rớt giá, thì các nhà đầu tư sẽ mất tất cả. Cơ quan quản lý các thị trường tài chính [Autorité des Marchés Financiers] lo ngại các hoạt động này và đang suy nghĩ về các biện pháp để điều tiết chúng. Trong các ICO này, có nhiều trường hợp lừa đảo có thể làm suy yếu niềm tin vào đồng tiền ảo này. Ngoài ra, tiền kỹ thuật số thường được sử dụng trong việc rửa tiền các hoạt động kinh doanh bất hợp pháp. Nói tóm lại, sự thiếu vắng điều tiết khuyến khích những hành vi dẫn đến tranh chấp. Sự đổi mới tài chính và tiền tệ thường là một cách để lẩn tránh các quy định để giao dịch những thương vụ đáng ngờ, Bitcoin không phải là một ngoại lệ.Liệu Bitcoin có thực sự là một đồng tiền không, hay là một vụ lừa đảo in tiền giả, như khẳng định của một số người, trong đó có Jamie Dimon, giám đốc Ngân hàng JPMorgan Chase? Hãy nhớ rằng một đồng tiền chỉ là đồng tiền bởi vì nó được coi là như vậy theo quy ước. Điều này có nghĩa là nếu một ngày nào đó Bitcoin được chấp nhận như là một đồng tiền, nghĩa là nếu nó tạo đủ niềm tin để cho phép mua hàng, thì nó sẽ là một đồng tiền. Trong số các yếu tố có thể nuôi dưỡng sự ngờ vực, đã có nhiều trường hợp lừa đảo tiền kỹ thuật số, có thể tạo ra sự ngờ vực của công chúng và chỉ ra rằng một kỹ thuật, dù có bất khả xâm phạm đến đâu, cũng có thể là chưa đủ để tạo ra niềm tin. Đồng thời, cũng có trường hợp những hệ thống Ponzi (gian lận) trên Bitcoin.

Một đồng tiền chưa hoàn chỉnh

Hơn nữa, một tiền tệ mang tính hoàn chỉnh nếu kết hợp được các chức năng của đơn vị hạch toán, phương tiện thanh toán, và dự trữ giá trị. Hiện tại, Bitcoin được sử dụng chủ yếu như là dự trữ giá trị và là phương tiện thanh toán cho một số sản phẩm nhất định trên Internet, hoặc trong thời gian gần đây tại một vài cửa hàng cụ thể ở Nhật Bản và Đức. Các trang web hoặc doanh nghiệp này chấp nhận Bitcoin như là một phương tiện thanh toán bởi vì thuật toán được đảm bảo an toàn và bởi vì họ dự đoán rằng họ sẽ có thể chuyển đổi Bitcoins thành đồng tiền có chủ quyền, có nhiều khả năng với một mức giá trị thặng dư căn cứ vào sự tăng trưởng của thời giá.

Nhưng, Bitcoin chưa thực sự có được chức năng là đơn vị hạch toán, ngoại trừ trong những giao dịch giữa các loại tiền kỹ thuật số, nơi mà Bitcoin là đồng tiền tham chiếu. Vì vậy, nó không thể được coi là một đồng tiền hoàn chỉnh. Nhân tố chính có thể làm chậm việc sử dụng các loại tiền kỹ thuật số này xuất phát từ các Nhà nước và các ngân hàng trung ương, những tác nhân có toàn quyền quyết định về đơn vị hạch toán trên lãnh thổ của mình và bắt buộc trả tiền thuế bằng đồng tiền quốc gia. Yêu cầu bắt buộc này đảm bảo đồng tiền quốc gia được sử dụng vừa như là đơn vị hạch toán và vừa là phương tiện thanh toán. Hơn nữa, các Nhà nước rất có thể quyết định cấm lưu thông Bitcoin và các loại tiền kỹ thuật số khác, để tạo ra loại tiền kỹ thuật số của riêng họ, theo nhiều quy tắc phát hành khác nhau cho vấn đề được gọi là phát hành tiền tệ: đây là những gì mà Nga, Estonia và Việt Nam đang nghĩ đến.

Một số điều gọi là lợi thế của Bitcoin đang biến mất. Trước tiên, khi số lượng các giao dịch tăng lên, thì cần nhiều thời gian hơn để xác minh một giao dịch, đôi khi cần đến vài chục phút, điều này không mấy thuận tiện. Ngoài ra, khi không có các phương tiện thanh toán tương đương, như thẻ tín dụng hoặc tiền giấy, thì hiện tại có rất ít khả năng để sử dụng loại tiền này trong các giao dịch hàng ngày ở siêu thị hoặc ở quán cà phê. Hoặc việc chuyển đổi Bitcoin thành US$ đã tạo ra các chi phí giao dịch ngày càng tăng (đạt mức 5.5US$ vào tháng 6 năm ngoái và xu hướng tăng lên cho mỗi giao dịch), làm giảm lợi ích của đồng tiền kỹ thuật số trong các giao dịch có giá trị thấp. Tất cả điều này được giải thích bởi chi phí về tính toán và năng lượng của việc duy trì blockchain Bitcoin.

Một chế độ [tiền tệ] không bền vững

Dựa vào xác suất giảm dần trong khả năng đào được vàng, các máy tính cần phải chạy ngày càng lâu hơn để có được Bitcoin, hoặc cần phải huy động ngày càng nhiều máy tính hơn. Người ta thấy rằng Bitcoin quả thực là rất hao tốn về năng lượng, bởi vì giao thức xác minh (Proof of work – bằng chứng công việc) huy động rất nhiều năng lượng và sức mạnh tính toán, và điều đó càng nhiều hơn nữa khi số lượng các giao dịch tăng lên.

Hiện tại, khi Bitcoin chưa được phổ biến rộng rãi, người ta ước tính rằng mức tiêu thụ điện để làm cho blockchain này hoạt động tương đương với mức tiêu thụ điện của Ireland. Và mức này đang ngày càng tăng lên, vì vậy nó không có tính bền vững về mặt năng lượng. Theo cách điên rồ nhất, một số người Nga và người Trung Quốc cho hàng trăm máy tính hoạt động liên tục để đào Bitcoins (người ta đang nói đến các trang trại đào vàng). Khi hiệu suất ngày cần thấp dần, thì các trang trại đào coin luôn cần đến nhiều máy tính hơn để có thể giải quyết các vấn đề tính toán… Người ta đã thấy sự phân bổ nguồn lực thông minh hơn cho tập thể. Vả lại, có một điều gì đó khôi hài, đó là Bitcoin được tạo ra để hạn chế cái gọi là in tiền giả nhà nước, nhưng điều đó có vẻ như không cản trở những người cổ xúy Bitcoin rằng có người, để kiếm sống (một số người đã trở thành triệu phú) chỉ việc cho các máy tính hoạt động suốt ngày để giải quyết những vấn đề viễn vông khi tiêu thụ năng lượng mà lẽ ra năng lượng đó chắc chắn sẽ được sử dụng tốt vì mục đích khác; một hoạt động trông rất giống với một hoạt động “thực” về in tiền giả.

Tuy nhiên, về lâu dài, khi hiệu suất đào vàng giảm dần trong khi các chi phí về năng lượng và giao dịch tăng lên, thì lợi ích của việc đào Bitcoin sẽ giảm, thậm chí biến mất. Liệu có ai đó quan tâm đến việc để cho máy tính của mình chạy liên tục mà không có bất kỳ hy vọng nào đào ra vàng không? Trong trường hợp này, đã có các loại tiền kỹ thuật số khác được tạo ra, như Litecoin hoặc Ethereum, với những giao thức ít tốn kém hơn về mặt năng lượng, nhưng điều vẫn cần được chứng minh là tất cả hệ thống này có tính bền vững.

Để cho sòng phẳng, cần phải so sánh chi phí các blockchain của các loại tiền kỹ thuật số với chi phí của các hệ thống thanh toán hiện có. Chi phí này không phải bằng không, trái với những gì người ta có thể đôi khi nghe thấy: cần có các máy rút tiền, các thiết bị thanh toán đầu cuối, chi phí in tiền, cơ sở hạ tầng về công nghệ thông tin… Nhưng người ta cũng cảm thấy cần phải xem xét lại những lợi thế từng được ca tụng của Bitcoin.

Hơn nữa, khi chi phí các giao dịch tăng lên, để có thể sử dụng Bitcoins trong đời sống hàng ngày, thì các ngân hàng có thể có một giải pháp là phát hành những phương tiện thanh toán “cụ thể” (ngân phiếu) để đổi lấy Bitcoins, làm mất đi triết lý ban đầu của Bitcoin khi mà hoạt động ngân hàng quay trở lại và đi kèm với hoạt động ngân hàng đó, là khả năng của hệ thống tiền dự trữ theo tỷ lệ. Các ngân hàng vẫn chưa chịu thua. Tuy nhiên, tôi không nghi ngờ rằng giá trị của Bitcoin sẽ tiếp tục tăng thêm nữa, miễn là chi phí biên của việc đào vàng thấp hơn giá trị của bitcoin (việc so sánh giá trị/chi phí sản xuất sẽ xác định mức sản xuất; lợi tức kỳ vọng ấn định mức cầu) và miễn là Nhà nước không có các biện pháp để ngăn cấm hoặc điều tiết việc phát hành Bitcoin. Điều này sẽ còn tạo ra, trong một thời gian, một sự lãng phí năng lượng và nguồn lực một cách vô lý.

Khó xảy ra sự “phá vỡ” của ngành ngân hàng và tài chính bởi các loại tiền kỹ thuật số

Lý do cuối cùng có khả năng làm chậm sự phát triển của loại tiền kỹ thuật số là phản ứng của cơ chế độc quyền dịch vụ ngân hàng, mà dù thế nào vẫn có thể bị các loại tiền kỹ thuật số, blockchain và tổng quát hơn là toàn bộ ngành Fintech [công nghệ tài chính] đe dọa. Nhưng hãy nhìn nhận rằng việc “phá vỡ” ngành ngân hàng và tài chính để giảm bớt khả năng gây phiền toái của nó và sự phụ thuộc của chúng ta có thể không hoàn toàn làm cho chúng ta không hài lòng.

Cuối cùng, ngay cả khi Bitcoin trở thành một phương tiện thanh toán cho hoạt động thương mại điện tử, thì cũng có rất ít khả năng nó “phá vỡ” được các đồng tiền quốc gia. Nếu Bitcoin được phổ cập là đồng tiền thay thế cho đồng tiền có chủ quyền, thì sẽ đặt ra những vấn đề nghiêm trọng về giảm phát, vì sự cứng nhắc của quá trình tạo ra tiền của nó và vì việc tạo ra tiền đó không điều chỉnh được với nhu cầu về thanh khoản. Nếu Bitcoin, giống như các loại tiền kỹ thuật số khác, chỉ là những tài sản đầu cơ, thì điều tốt nhất là lợi ích của chúng là hạn chế, và điều tồi tệ nhất là chúng mang tính tiêu cực. Kịch bản có nhiều khả năng xảy ra nhất trong trung hạn là kịch bản của việc cùng tồn tại giữa các đồng tiền quốc gia và các loại tiền kỹ thuật số. Các loại tiền kỹ thuật số này sẽ được sử dụng trong một số giao dịch và được một số doanh nghiệp và quày hàng chấp nhận, trong khi các đồng tiền quốc gia sẽ vẫn giữ vai trò nòng cốt do thời giá hợp pháp và vai trò trong thanh toán thuế của chúng.

Đồng tiền kỹ thuật số có những hạn chế quan trọng, nhưng kỹ thuật cơ bản, blockchain, có nhiều ứng dụng tiềm năng. Chúng ta sẽ xem xét vấn đề này trong một bài viết khác.